İslami Finansal Araçların Çeşitlendirilmesi
113
sermaye piyasalarının politika ve piyasa uygulamalarının güçlendirilmesi gerekmektedir. İslami
finans değer zincirinin kilit unsurları sıkı bir şekilde oturtulmuştur; ancak yeni gelişim düzeyi göz
önünde bulundurulduğunda sektör hâlâ hem bölgesel hem de küresel düzeyde çeşitli zorluklarla
karşı karşıyadır. İslami finans sektörlerinin faaliyet gösterdiği ve Şer’i uyumlu finansal çözümler
sunulan birçok ülkede/bölgede, İslami finans sisteminin sorunsuz bir şekilde işlemesini sağlayacak
bütüncül düzenleyici çerçeveler ve mevzuat henüz geliştirilmemiştir. İslami finansın büyümesini
yönlendirmek amacıyla düzenleyici desteğe büyük bir ihtiyaç söz konusudur. Ele alınması gereken
ihtiyaçlar arasında şunlar yer almaktadır: (1) İslami finansal ürünlerin benzersiz özelliklerine yönelik
uygun bir denetim ortamı; (2) Şer’i uygulamaların ve İslami finansal sistem ile geleneksel sistem
arasındaki farklılıkların daha iyi bir şekilde anlaşılması; (3) İslami finans işlemlerinin benzersiz
özelliklerini tanıyan muhasebe ve denetim standartlarının kabul edilmesi; (4) İslami bankaların
fazla likiditesini yönetmek amacıyla Şer’i uyumlu finansal araçların uygulamaya konulması; (5)
ürünlerin ve diğer ilgili belgelerin standardizasyonu; (6) işlemlerde anlaşmazlıkların çözümünde
açık kuralların ve uygulamaların hazırlanması ve (7) Şer’i meselelerde ve finans sektörünün
dinamiklerinde uzman olan insan kaynaklarının geliştirilmesi.
Bangladeş’te İslami sermaye piyasası yüksek bir potansiyele sahiptir. Ancak bu potansiyelin
hem düzenleyici kurumlar hem de diğer kuruluşlar tarafından uygun bir şekilde beslenmesi
gerekmektedir. Hükümet bu sektörün iyileştirilmesi için bazı önemli adımlar atmalıdır. Hükümetin
kendisi, insanların bu sektöre olan inancını artırmak adına bir İslami Sermaye Piyasası Kurumu
kurabilir. Bu, aynı zamanda insanları İslami sermaye piyasası sektörünün ürünleri ve kapsamları
hakkında daha bilinçli olmaya teşvik edecektir. Bu da, Bangladeş’teki İslami sermaye piyasası
sektörünün durumunu büyük ölçüde iyileştirecektir. Hükümet, bu sektör lehine daha fazla
düzenleyici çerçeve geliştirmelidir.
Bangladeş’te İslami sigortacılık sektörü sayısız sorunla karşı karşıya bulunmaktadır. Sorunların
niteliği, ayrı bir tekâfül yönetmeliğinin ve İslami sigortacılığa yönelik Şer’i temelli bir İslami sermaye
piyasasının olmaması ile ilgilidir. Bangladeş tekâfül piyasasının mevcut sosyoekonomik senaryosu,
sektörün büyümesi ve gelişimi için çok elverişli ve destekleyici görünmemektedir. Bangladeş’te
tekâfül yönetmelikleri ve kılavuz ilkelerinin çerçevesi neredeyse yoktur. Politikaları ve kılavuz
ilkeleri geliştirmek uzun zaman almaktadır. Ayrıca, borsadaki tekâfül şirketleri, Şer’i uyumlu olarak
faaliyet gösteren şirketlere yatırım yapmakla yükümlüdür. Şer’i uyumlu olarak faaliyet gösteren
şirketler çok fazla değildir; bu da yatırımları kısıtlamakta ve tekâfül şirketlerini daha düşük getiri
oranları elde etmeye mecbur bırakmaktadır. Ancak en büyük sorun, yatırım yapılabilir fonların
yüzde 30’unun devlet tahvillerine ve diğer iç borçlanma senetlerine yatırılmasına yönelik yasal
gerekliliktir.
Bangladeş’in İlginç Bir İslami Finans Vaka Çalışması Olmasının Nedeni
Bangladeş’te ilk İslami banka 1983’te açılmış ve bu, Güneydoğu Asya bölgesinde bu yönde
atılan ilk adım olmuştur. İslami bankaların genişleyen şube ağı ve İslami bankacılık şubelerine
sahip geleneksel bankalar, Bangladeş’te İslami bankacılık sektörünün sürekli olarak hızlı bir
şekilde büyüdüğünü göstermektedir. Diğer bazı geleneksel bankalar da tüm operasyonlarını
İslami prensipler ile uyumlu hale getirmek için başvuruda bulunmuşlardır. Bangladeş’teki İslami
bankacılık sektörü, hükümetin ülkeyi 2021 yılına kadar orta gelir düzeyinde bir ülke haline
getirme vizyonunu gerçekleştirmesi amacıyla ekonomik büyümenin teşvik edilmesine ve ülkede
istihdam yaratılmasına büyük katkıda bulunmaktadır. Böylece, yüzde 23’ü aşkın pazar payına
ve 29.176 çalışana sahip bu bankacılık sektörü, mevduatların harekete geçirilmesinde ve reel
sektörlerin, hizmetlerin ve ekonominin diğer önemli sektörlerinin finanse edilmesinde çok baskın