İslami Finansal Araçların Çeşitlendirilmesi
110
Tablo 54: Brüt Prim Üretimi Payları (TL)
Brüt Yazılan Primler (BYP) 2014 2015
Genel Tekâfülün Pazar Payı %2,40 %4,18
Aile Tekâfülünün (Hayat) Pazar Payı %0,19 %0,64
Tüm Tekâfülün Pazar Payı %2,13 %3,75
Kaynak: Hazine Müsteşarlığı (2016)
3.5.6 POLİTİKA TAVSİYELERİ
İslami Finansın ülkedeki mevcut düzenleyici yapısı, İslami ilkelere uygun olarak katılım bankalarının
hizmet ve faaliyetlerini denetlemek için bağımsız bir Şer’i Konsey veya Kuruldan yoksundur. Böyle
bir konseyin kurulması, İslami ilkelere uygun finansal ürünlerin teşvik edilmesine ve ülkedeki İslami
finansal piyasaların güvenilirliğinin geri kazanılmasına yardımcı olacaktır89. Çoğunluğu Müslüman
olan nüfusu ile Türkiye’de İslami finansın geleceği ümit vericidir. Dünya Bankası tarafından 2014
yılında düzenlenen finansal tabana yayılma konferanslarından birinde, Türkiye’de banka hesabı
olmayan nüfusun oranının yaklaşık yüzde 48 olduğu ve İslami finansın büyümesinin finansal
tabana yayılmanın artırılmasına yardımcı olabileceği belirtilmiştir90. Ancak, büyük pazar payı ile
geleneksel bankacılığın sektöre hâkim olması, faizsiz bankacılık konusunda genel kamu bilincinin
eksikliği ve sektörde nitelikli personel olmaması, geleneksel bankacılıktan İslami finansa geçişte
zorlayıcı faktörler olacaktır. Kısacası:
• Türkiye, bir Şer’i Danışma Kurulu kurmalıdır. Bu, İslami finans ilkeleri ile uyumlu araçların
geliştirilmesine yönelik çalışmalara açıklık getirecektir. Ayrıca, halk arasında İslami finans
konusunda daha iyi bir farkındalık yaratacak ve bu kurumlara olan güveni tesis edecektir.
• Tekâfül, Türkiye’de büyük bir potansiyele sahiptir, ancak düzenleyici çerçeve bu sektördeki
ilerlemeye ilişkin yansımaları değerlendirmek için oldukça yenidir.
• KB’ler, ‘mudârebe’ ve ‘müşâreke’ gibi diğer finansman biçimlerini geliştirmelidir. KB’lerin
finansmanının yüzde 90’ı “murabahaya” dayalı olup, bu durum müşteriler, araştırmacılar
ve halk arasında geleneksel bankaların ve KB’lerin operasyonları arasındaki benzerlik
hakkında bazı yanlış algılar yaratmaktadır.
• Mevduat sigortasına dair madde aynı zamanda KB’lere de uygulanabilir. KB’lerin
finansmanı, risk paylaşımı kavramına dayanır. Bu sigortaların hükümleri fıkhi hükümler ile
çelişmektedir.
• Hükümet, kurumlar ve yükseköğrenim kurumları, İslami finans ürünleri ile ilgili genel
okuryazarlığı geliştirmeye ve geleneksel bankacılık uygulamaları ile olan farklılıklara dikkat
çekmeye odaklanmalıdır.
• Türkiye, Müslüman nüfusun büyüklüğü, makroekonomik koşulları ve İstanbul’u dünyanın
önde gelen finans merkezlerinden biri haline getirme hedefi ile İslami finans merkezi
olma konusunda büyük bir potansiyele sahiptir. Türkiye, en iyi beş İslam ülkesinin (Suudi
Arabistan, Malezya, Pakistan, Endonezya ve Türkiye) bir araya getirilerek İ-5 (İslami Beşli)
grubunun oluşturulmasında lider rolü üstlenebilir (Dar H, 2013). Bu ülkeler, sağlıksız
rekâbete girişmek yerine İslami bankacılık ve finansın geliştirilmesinde stratejik olarak bir
blok oluşturabilirler.
89 Gun Musa (2016).
90 Dünya Bankası (2014)