İslami Finansal Araçların Çeşitlendirilmesi
111
3.6 VAKA ÇALIŞMASI: BANGLADEŞ
3.6.1 GİRİŞ
Bangladeş’in kaydettiği ilerleme, bazı hayal kırıklıklarıyla birlikte somut başarılar içermektedir.
Bağımsızlıktan bu yana geçen kırk altı yıl boyunca Bangladeş, kişi başına düşen milli gelirini yüzde
130’dan fazla artırmış, yoksulluğu yarıdan fazla azaltmış ve milenyum kalkınma hedeflerinin
çoğuna ulaşmak için hazır hale gelmiştir. Günümüz ekonomisi küresel mali krizde, asgari olumsuz
etkilerle dayanma yeteneğinin gösterdiği üzere, çok daha esnek ve dayanıklıdır.
Artan özel yatırımlar, ihracat rakamları ve ücretler, 2015’te yüzde 6,6 olan GSYH büyüme hızının
2016 mali yılında (30 Haziran 2016’da sona eren) yüzde 7,1’e yükselmesini sağlamıştır.
Güçlü bir finans sektörü, kredi alanlar ve kredi verenler arasındaki finansal mekanizmaları
kolaylaştırdığı, sermaye birikimini hızlandırmaya yardımcı olduğu ve kaynakların verimli
sektörlerde kullanılmasını sağladığından, tüm ülkelerde sürdürülebilir bir ekonomik kalkınmanın
anahtarıdır. Bankacılık sektörü, kaynakların harekete geçirilmesi ve ekonomik büyüme açısından
çok önemli bir rol oynamıştır. Finansal sistem bir bütün olarak genişlemiş ve derinleşmiştir. Yeni
bankalar, ekonomideki eski bankalara paralel olarak katkıda bulunmuştur. Bankacılık sistemi
Basel III’ün kabulüyle dayanıklılığını artırmıştır. Bangladeş’te finans sektörünün katkısı yıllardır
artmaktadır. 2011 mali yılında, finansal sektörün GSYH içindeki payı sabit fiyatlarla yüzde 2,99
iken 2017 mali yılında yüzde 3,41’e yükselmiştir. Finans sektörünün neredeyse yüzde 80’ine
sahip olan ticari bankalar baskın rol oynamaktadır. 2017 mali yılında bankacılık sektörünün
GSYH içindeki payı yüzde 2,91 olarak gerçekleşmiştir. Bankacılık dışı finansal kuruluşlar ve
sigorta şirketleri de dâhil olmak üzere diğer finansal kuruluşların katkısı GSYH’nın sadece
yüzde 0,5’tir. Ancak, küresel ekonomik şoklar karşısında Bangladeş ekonomisi 2016 yılında
canlılığını korumuştur. Reel GSYH büyümesi yüzde 7’in üzerinde seyrederken, yüzde 5,8’lik bir
oranla enflasyon hedefi de tutturulmuştur. Bangladeş, dışarıda çalışan Bangladeşlilerin ülkeye
gönderdiği paraların azalmasına ve ihracat artışının orta düzeyde olmasına rağmen, sekiz aylık
ithalat için yeterli döviz rezervine sahiptir. Güçlü iç talep, istikrarlı döviz kuru ve düşük borç/
GSYH oranı, dışarıdan kaynaklanan tehditlere karşı koruma sağlamaktadır. Bangladeş Bankasının
finansal sektör düzenleme ve denetimini küresel standartlara uygun olarak artırma konusundaki
sürekli çabası, istikrarlı bir finans sektörünün sağlanmasına katkıda bulunmaktadır. 2016 yılında
bankacılık sektörü yeterli likiditeye ve belirgin bir bilanço büyüme oranına sahiptir ve kredi ile
avansların sektörel yoğunlaşması orta düzeydedir. BDFK’lar da çeşitli stres senaryolarına karşı
dayanıklılık göstermiştir.
3.6.2 BANGLADEŞ’TE İSLAMİ BANKACILIK
Bangladeş’teki bankacılık sektörü, son birkaç yılda olduğu gibi 2016 takvim yılında (TY16) da
istikrarını sürdürmüştür. TY16’da bankacılık sektörünün toplam aktifleri istikrarlı bir şekilde
büyümüştür. Bu varlıklar arasında, krediler ve avanslar her zamanki gibi en büyük paya sahipken,
ardından da yatırımlar ve diğer varlıklar gelmektedir. TY16’da devlet tahvillerine ve diğer menkul
kıymetlere yapılan yatırımlardaki büyümenin yavaşlamasına rağmen kredi büyümesi bir önceki
yıla göre daha yüksek olmuştur. Bangladeş Bankasının titiz çalışmalarına rağmen, devlete ait
ticari bankaların ve ihtisas kalkınma bankalarının varlıklarının kalitesindeki bozulma nedeniyle
bankacılık sektörünün takipteki kredileri TY16’da bir miktar artmıştır. Ayrıca bankacılık sistemi,
bir önceki yıla göre daha düşük bir hizmet sağlama oranı yakalamıştır.