İslami Finansal Araçların Çeşitlendirilmesi

106

büyümesi, KB’lerin düşük kârlılıklarını açıklamaktadır; çünkü KB’lerin kısa vadeli finansmanının

büyük bölümü ekonominin reel sektöründeki faaliyetlerle bağlantılıdır.

Türkiye’de İslami Bankacılığın Özeti

• Türkiye’de İslami bankacılık, son on yılda önemli bir büyüme kaydetmiştir. Katılım bankaları,

2005 yılında yüzde 2,5 olan pazar paylarını ikiye katlayarak 2015 yılında yüzde 5’in üzerine

çıkarabilmiştir.

• 2015 yılı sonunda KB’lerin toplam aktifleri 42,2 milyar ABD doları olmuştur. Bu, 2005’teki

değerlere göre beş kat artış demektir.

• Hâkim finansman biçimleri ‘murabaha’ ve ‘icâredir’. Kullanılan finansman biçimleri arasında

murabaha yüzde 90 civarında, icâre (kiralama) ise yüzde 5 paya sahiptir.

• Murabahayı kullanmanın en önemli nedenlerinden biri kısa vadeli yatırım mekanizmasıdır.

KB’lerin topladığı fonların yüzde 70’inin üç ay vadeye sahip olduğu Türkiye’de (Taner,

2011) genel piyasa koşulları bu bankaları sınırlandırarak kısa vadeli yatırım finansman

biçimlerine başvurmaya mecbur bırakmaktadır.

• Murabahadaki kâr payı da KB’lerin geleneksel bankalarca elde edilen faiz getirilerine

benzer düzeyde getiriler kazanmasını sağlamaktadır.

• Yeterli hukuki ve teknik altyapının olmaması da KB’lerin ‘müşâreke’ gibi diğer finansman

biçimlerinden faydalanmasını sınırlandırmaktadır.

• TKBB, İslami ürünlerin çeşitlendirilmesi için ilk adımın, diğer ürünlerin geliştirilmesine dair

düzenlemelerle ilgilenilmesi için kalıcı ve bağımsız bir düzenleyici kurumun oluşturulması

olduğunu ileri sürmüştür (TKBB, 2015)

• TKBB’nin 2015-2025 strateji raporunda belirtilen eylemlerden biri, Borsa İstanbul’da

emtiaların fiziksel olarak takasının sağlanmasıdır. Bu, KB’ler için önemli bir fırsat

sağlayacaktır (IFN, 2016).

• Kamu bankalarından Ziraat Katılım ve Vakıf Katılım, 2015 yılında İslami bankacılık

faaliyetlerine başlamıştır. Bunun, Türkiye’de İslami bankacılığın büyümesine katkıda

bulunması beklenmektedir.

3.5.4 TÜRKİYE’DE İSLAMİ SERMAYE PİYASALARI

Türk sukuk piyasasında son yıllarda yaşanan umut verici gelişmelere rağmen, Katılım bankalarının

ihraçları haricinde yurt içi kurumsal sukuk ihracı sınırlı düzeyde gerçekleşmiştir

. Ancak,

Türk şirketlerinin alternatif finansman kaynaklarına olan talebi göz önüne alındığında, sukuk

piyasasının gelişimi, özellikle de planlanan mega projeler ve Kamu-Özel Ortaklığı (KÖO) projeleri

bağlamında, Türkiye’deki finansman açığının azaltılmasında kolaylık sağlayabilir. Yapılan bir

tahmine göre, Türk şirketlerinin 2023 kalkınma planına uygun olarak projeleri tamamlamak için

350 milyar ABD doları ek finansman ihtiyacı bulunmaktadır

2012 yılında parlamento tarafından önemli bir değişiklik yürürlüğe sokulmuştur. İlk defa Hazine

Müsteşarlığının “Devlet Kira Sertifikaları” ihraç etmesine izin verilmiştir. Bu hüküm, devletin

kamu varlıklarını İslami finansın satış ve geri kiralama modelinde özel amaçlı şirketlere aktarmasını

sağlamıştır. Merkez bankası tarafından tutulan varlıklar bağlamında, hem iç hem de uluslararası

85 TKBB, Türkiye’de İslami finansın gelecekte büyümesine yardımcı olacak stratejilerin geliştirilmesinde ve desteklenmesinde

önemli bir rol oynayan özel bir meslek kuruluşudur.

86 Debashis Day (2016),

87 Aynı yerde: 1.