İslami Finansal Araçların Çeşitlendirilmesi
102
organ olarak Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumunun (BDDK) kurulmasını sağlamıştır.
Finansal sistemin düzenlenmesi ve denetlenmesinde görev alan diğer kurumlar şunlardır:
1) Hazine Müsteşarlığının ana görevi, kamu varlıkları ve yükümlülüklerini yönetmektir.
Sigortacılık sektörünü düzenler ve denetler.
2) BDDK, mevduat sahiplerinin haklarını ve çıkarlarını ve finansal piyasaların istikrarını ve
piyasalara olan güveni korumak amacıyla tüm tedbirleri almak üzere tam idari ve finansal
özerkliğe sahip bir kurum olarak kurulmuştur. Bankacılık sektörünü düzenleyen ve
denetleyen ana kurumdur.
3) Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), sermaye piyasası faaliyetlerini ve sermaye piyasalarında
faaliyet göstermesine izin verilen kurum çeşitlerini tanımlar. Finans ve bankacılık kurumları
tarafından karşılanması gereken şartların belirlenmesinde yetkilendirilmiştir.
4) Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu (TMSF), finansal piyasalara güven oluşturmak ve istikrar
sağlamak adına kurulmuş özerk bir kamu kuruluşudur. Ayrıca mevduat sahiplerinin
haklarını korumaktan da sorumludur.
5) Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), kâğıt para ihracı, para politikalarının
uygulanması, altın ve döviz rezervlerinin yönetimi ve fiyatlar ile sistemin finansal istikrarı
ile ilgili hususları da dâhil olmak üzere, bir merkez bankasının geleneksel işlevlerini yerine
getirir.
Yukarıdaki resmî kurumlara ek olarak TKBB82, ülkede faizsiz bankacılığın geliştirilmesi
ve desteklenmesine yardımcı olmak üzere ayrı bir hukuki kimliği olan özel bir meslek
kuruluşudur. 2001 yılında kurulmuştur ve öncelikle katılım bankalarının rolünün geliştirilmesi ve
desteklenmesine yönelik vizyon ve yaklaşımın oluşturulması ve dile getirilmesinden sorumludur.
Katılım bankalarının ihtiyaçlarının ele alınmasında katılım bankaları ile diğer kamu kurumları
arasındaki ilişkilerin geliştirilmesiyle yetkilendirilmiştir. Ayrıca, sektörün ürün yelpazesinin ve
hizmet kalitesinin geliştirilmesiyle ilgilenmektedir ve sektör paydaşlarıyla koordinasyonu sağlayan
temel kurumdur. TKBB (2015) tarafından hazırlanan strateji belgesine dayanarak, kurum gerekli
yetkinliği sağlama görevinin yeniden yapılandırılmasında önemli bir rol oynayacaktır. Üyelik tüm
katılım bankaları için zorunludur. TKBB, Hazine, BDDK, SPK ve TCMB ile istişare ederek detaylı
bir strateji belgesinin (2015-2025) hazırlanmasında etkili olmuştur. Stratejide, Türkiye’de İslami
finansın teşvik edilmesine yardımcı olacak detaylı bir “Eylem Planı” oluşturulmuştur.
Hazine Müsteşarlığı ve BDDK, katılım bankaları bağlamında, sektör stratejilerine uygun olarak
KB’lerin hedeflerinin belirlenmesinden sorumludur. Ayrıca aynı şekilde sektör stratejilerine uygun
olarak kamu kurumlarının görev ve sorumluluklarını da belirlerler.
TCMB, bir bütün olarak ekonominin fiyat ve finansal istikrarı ile ilgilenen tek kurumdur.
TCMB, katılım bankalarının likidite imkânlarına erişim sağlaması için operasyonel çerçevesinde
değişiklikler yapmıştır (Hazine Müsteşarlığı 2016). Bu imkânlar, rollerine ve işlevlerine bağlı olarak
iki ana bölüme ayrılmaktadır. Birincisi, TCMB likidite senetlerinin maksimum vadesi 91 gündür. Bu
senetler Açık Piyasa İşlemleri (APİ’ler) ve Nihai Kredi Mercii adı altında işlem görmektedir. İkincisi,
Merkez Bankası ihtiyaca göre bankacılık sistemine likidite enjekte edebilir ve sistemden likidite
çekebilir. Bu, devlet borçlanma senetlerinin (sukuk) alım ve satımı yoluyla gerçekleştirilir. Ancak,
likidite desteği kredisi, gün içi likidite ve geç likidite penceresi gibi likidite destekleri yalnızca
geleneksel bankaların erişimine açıktır. TCMB ayrıca Türkiye’deki katılım bankalarının likidite
82 TKKB, özel bir meslek kuruluşudur. Aralık 2015’te Başbakanlık tarafından resmi olarak kurulan Faizsiz Finans Koordinasyon
Kurulu’nun bir üyesidir.