İslami Finansal Araçların Çeşitlendirilmesi
91
Şekil 14. Merkez Bankası İcâre Sertifikası (SHEHAB)
Yatırımcılar
Özel amaçlı bir şirket olan ve (1) kiralanan
varlığın sahibi olan, (2) Sukuk ihraç eden, (3)
yatırımcılar için mudârip olarak hareket eden
ve (4) Sukuk sicilini tutan Sudan Finansal
Hizmetler Şirketi (SFSC)
Hartum Borsası
(Sukuk kotasyonu
ve yönetimi)
Merkez Bankası (Sukuku müzakere edilebilir bir fiyatla geri satın alacaktır)
Mudârebe sözleşmesine
dayalı sukuk ihracı
İcare sözleşmesi
fonlar
hesaplaşma
nakit (ihraç edilen sukukun)
Merkez Bankası İcâre Sertifikası (SHEHAB)
ödeme
Kaynak: IIFM (2016)
Beklenen getiri, icâreden elde edilecek sabit kira gelirine göre belirlenmektedir. Sudan örneğinde,
birincil ihracın satışı açık artırma ile gerçekleştirilir ve Merkez Bankası İcâre Sertifikasının vadesi üç
ila on yıl arasında değişiklik göstermektedir. Brunei ve Bahreyn tarafından kısa vadeli icâre sukuk
da ihraç edilmektedir (Sarker 2015). SHEHAB, açık piyasa işlemleri için ve borsada kotasyon
için merkez bankaları tarafından kullanılmaktadır. Arzı, satış ve geri kiralama için mevcut olan
varlıklarla sınırlıdır.
Tabloda (Sudan Devlet Sukuku Pozisyonları), Hartum Rafinerisi İcare Sertifikaları (SHAMA) ve
Sudan’ın Elektrik İletim Şirketi İcare Sertifikaları (Noor) ile ilgili olanlar da dâhil olmak üzere 2015
sonunda Sudan’da mevcut olan devlet sukuku/sertifikası rakamları gösterilmektedir.
Tablo 42. Sudan Devlet Sukuku Pozisyonları (2015)
Sukuk/Sertifika Türü 2015 sonu itibarıyla sertifikaların
değeri (milyon USD)
Bu araçların kullanım
gerekçeleri
Devlet Ortaklık Sertifikaları
(SHEHAMA)
3.074,0 Enflasyon etkisi olmayan bir araçla
bütçe açığını finanse etmek (mali
araç)
Devlet Yatırım Sertifikaları
(SARH)
150,7 Devletin ticaret, tedarik ve
kalkınma projelerini finanse etmek
Hartum Rafinerisi İcare
Sertifikaları (SHAMA)
315,3 Yatırımcılara kâr ettiren yatırım
araçları sunmak
Sudan Merkez Bankası
İcare Sertifikaları (SHEHAB)
0 Likiditeyi yönetmek için açık
piyasa işlemleri kapsamında
merkez bankası tarafından
kullanılmaktadır (para politikası
aracı)
Sudan Elektrik İletim Şirketi
İcare Sertifikaları (NOOR)
0,758 Yatırımcılara kâr ettiren yatırım
araçları sunmak
Kaynak: Sudan Finansal Hizmetler Şirketi
Yukarıdaki tabloda Devlet Müşâreke Sertifikası (SHEHAMA) ve SARH ihraçlarının karşılaştırması
verilmekte ve SHEHAMA’nın toplam değer olarak ne kadar üstün olduğu görülmektedir.