İslami Finansal Araçların Çeşitlendirilmesi
88
tüm ticari işlemlerini Şer’i kurallara uygun olarak gerçekleştirmekte ve tüm finansal ürünleri Şer’i
Denetim Kurulunun denetimine tabi tutulmaktadır. Şirketin resmi internet sitesine göre başlıca
görevleri şunlardır:
• Yönetimle ilgili finansal hizmetler sunmak, devlet, kurum ve kuruluşların hisseleriyle ve
hisse tahsis işlemleriyle ilgilenmek, Şer’i kurallara uygun olarak sukuk ihraç etmek,
• Şirket, yönetimle ve sukuk ihracıyla ilgili finansal hizmetler sağlamak ve diğer varlık
sahiplerinin finansal varlıklarını talep ettikleri şekilde temsil etmek,
• İslami finansal hizmetleri ve ihracını teşvik etmek adına MFNE, CBS, Hartum Borsası ve diğer
bölgesel ve uluslararası pazarlardaki uzman departmanlarla koordinasyon sağlamaktır.
Sudan Sukuk Piyasası
• Sudan Devlet Sertifikaları (Sukuk)
Sudan’ın sabit getirili menkul kıymetler piyasası İslami ilkelere dayanmaktadır. Devlet Müşareke
Sertifikaları ve Devlet Yatırım Sertifikalarının (geleneksel hazine bonolarına ve devlet tahvillerine
benzer) (SARH) yanı sıra Merkez Bankası İcare Sertifikaları, Maliye ve Ulusal Ekonomi Bakanlığı
tarafından düzenli olarak ihraç edilmektedir. HemCBS hemde SudanHükümeti, 1998’de kurulmuş
olan Sudan Finansal Hizmetler Şirketi aracılığıyla Şer’i uyumlu menkul kıymetleri iç pazarda ihraç
ederek fon toplamaktadır. 1999’da gerçekleştirilen ilk ihraçtan beri Devlet Müşâreke Sertifikaları,
yatırımcıların hedefleri doğrultusunda yüksek kârlılık, risksizlik, kısa vade (bir yıl) ve fazla likiditeye
bağlı olarak hızla büyüme kaydetmektedir. Diğer yandan, SARH’ların büyümesi, Devlet Müşâreke
Sertifikaları kadar hızlı olmamış, vadenin uzun (2-6 yıl) ve kârın sabit olması nedeniyle daha yavaş
bir gelişim göstermiştir. 2013’te tedavüldeki Devlet Müşâreke Sertifikaları önceki yıla göre yüzde
8,5 artarak 14,1 milyar SDG’ye ulaşmış, tedavüldeki SARH’lar ise sukukun bir kısmının vadesi
dolarken hiç yeni ihraç yapılmaması nedeniyle azalmıştır (CIBAFI ve IRTI, 2016).
SARH’lar, Maliye ve Ulusal Ekonomi Bakanlığı tarafından tahsis edilen projelerin finanse edilmesi
için mudârebe veya icâreye dayalı olarak yatırımcılardan finansal kaynaklar çekmeye yönelik ihraç
edilen orta vadeli finansal araçlardır. Bu sertifikanın vadesi iki-beş yıl arasında değişmektedir. Bu
sertifikalarla, fon temini işlevinin yanı sıra makro düzeyde likidite yönetiminin sağlanması, yerel
sermaye piyasalarının geliştirilmesi ve devlete mal ile hizmetler biçiminde istikrarlı fon sağlanarak
geleneksel borçların enflasyon etkisinin azaltılması amaçlanmaktadır. Sudan hükümeti yalnızca
Şer’i uyumlu sukuk ihraç etmektedir ve geleneksel tahvilleri kullanmamaktadır.
• Merkez Bankası Müşâreke Sertifikaları
Sarker (2015), çalışmasında şunları ileri sürmektedir: “MBMS’ler şu ana kadar para politikasının
uygulanması amacıyla ihraç edilmiş olsa da bunun çok fazla masraflı olduğu anlaşılmıştır.
MBMS’ler, SFSC tarafından yönetilen kapalı uçlu bir fonda yatırımcıları merkez bankasının da
hissedar olduğu ticari bankalarda pay sahibi konumuna getiren tröst sertifikalarına benzerdi.
Yatırımcıların yoğun talebine rağmen, MBMS’lerin menkul kıymet olarak tasarımı ciddi şekilde
kusurluydu ve daha sonra yüksek maliyeti, sınırlı hacmi ve alınıp satılabilirliğinin olmaması
nedeniyle MBMS’lerin ihracına son verildi.”.
Sarker (2015) ek olarak şunları ifade etmektedir: “MBMS, kâr ve zarar paylaşım sözleşmesine
dayalı bir araç olarak tasarlanmıştır. Merkez bankası ve Maliye Bakanlığının bir ticari bankanın
varlıklarına hisse senedi alım yoluyla katılımı şeklinde ihraç edilen varlığa dayalı bir menkul
kıymettir. MBMS, açık artırma yoluyla satılmakta ve yatırımın getirisi, dayanak varlığın beklenen
getirisine göre belirlenerek, gelir akışının belirli bir kısmı ortaklar arasında dağıtılmaktadır.