İslami Finansal Araçların Çeşitlendirilmesi
94
Tablo 43. Sudan’daki Tekâfül Sektörünün Temel İstatistikleri (2013)
Şirket sayısı Primler* % Yatırımlar** %
Genel Tekâfül ve Hayat
Tekâfülü
4 62 68
Hayat dışı Tekâfül 9 29 28
Retekâfül 2 9 4
Toplam 15 100 100
*Primler, Tekâfül kapsamı almak için Tekâfül şirketlerinin müşterilerinin ödediği taksitlerdir (katkı payları).
**Yatırımlar, Tekâfül şirketinin getiri elde etmek için farklı sektörlerde (gayrimenkul, banka mevduatları, hisseler, Sukuk)
sahip olduğu yatırım portföyleridir.
Kaynak: Hartum Bankası
Tekâfül sektörü Sudan’daki temelini güçlendirmektedir ve özellikle katkı paylarının hacmi
bakımından son birkaç yılda çok başarılı bir performansa sahiptir (Noor, 2015). Yukarıdaki tabloda
görüldüğü gibi Sudan’da on beş tekâfül ve retekâfül şirketi bulunmaktadır: 2013 itibarıyla dokuz
hayat dışı tekâfül, dört genel tekâfül ve hayat tekâfülü ve yalnızca iki retekâfül şirketi 73.
Sudan’da Ana Tekâfül Ürünleri
Ebu Elbasher’e (tarih yok) göre Sudan’daki tekâfül şirketleri vekâlet ve mudârebe olmak üzere
karışık finansman biçimleriyle çalışmaktadır. Vekâlet modeli, katkı paylarının bir kısmını (fiili
yönetim giderleri) oluşturan bir ücret karşılığında poliçe sahiplerinin fonunun teknik ve idari
faaliyetleriyle ilgilendiği sigortacılık işlemlerinde kullanılmaktadır. Mudârebe ise şirketin hissedar
fonlarına yatırım yaptığı durumlarda tekâfül fonlarının yatırımı için kullanılmaktadır. Şirket,
hissedarların fonuyla mudârebe anlaşmasına göre yatırım yapar ve bu anlaşmaya göre şirket
mudârip, hissedarlar ise paranın sahibi (rabb-ül mal) olurlar. Kârlar, hissedarlar ile poliçe sahipleri
arasında belirli bir anlaşmaya göre dağıtılır.
Şahsi Tekâfül ve Aile Tekâfülü Ürünleri
Şahsi tekâfül koruması, ölüm, yaralanma, kalıcı ve geçici sakatlık ve kanser, böbrek yetmezliği,
felç ve tromboz gibi kritik hastalık olayları için edinilebilir. Ölüm durumunda ödenen tazminat,
Şer’i miras kanununa uygun olarak dağıtıma tabidir. Ancak, şahsi sigorta yalnızca grup bazlı olarak
satılmakta ve kooperatifin üyeleri, yıllık fazlanın ödenmiş kısmını paylaşmaktadır. Bir mahallede
usulüne uygun olarak bir araya gelen şahıslar bir grup oluşturabilir, ancak kooperatif sigorta satın
alma gruplarını genellikle meslek birlikleri ve çalışanlar oluşturmaktadır. Aile sigortası; seyahat,
kaza ve sağlık riskleri kapsamıyla sunulmaktadır. Sigortacılık kanununda ayrıca iş kesintisi sigortası
ve mali sorumluluk sigortası da öngörülmektedir. Mali sorumluluk sigortası, yükleniciler ve genel
olarak kamuya yönelik tesadüfi riskler teşkil eden işlerle meşgul diğer kişiler için faydalı bir
sigortadır (Glomedia internet sitesi). Yalnızca dört şirket, pazar hacminin yaklaşık yüzde 4’üne
denk gelen aile tekâfülü sunuyor olsa da bunlar, bu sigortacılık kolunun bir üst seviyeye taşınması
için dikkat çekici girişimlerdir. Örneğin Ta’awuniya Insurance, üniversitelerle bir araya gelerek
profesörleri ölüm, şahsi kaza ve engellilik dâhil olmak üzere yirmi beş riske karşı sigortalamıştır.
Bu şirketin çalışan kadınlar için tasarlanmış “dulluk tazminatı” sunması da ilginçtir. Bu, Müslüman
dünyasında bu türde düzenlenmiş ilk poliçedir ve Sudan toplumunda kullanımı çokça tavsiye
edilmektedir (Mena Insurance Club internet sitesi).
73 Sudan’da tüm sigortacılık sektörü Şer’i ilkelere dayanmaktadır; ancak “sigorta” ve “tekâfül” terimleri birbirlerinin yerine
kullanılabilmektedir ve her bir sigorta/tekâfül şirketinin bir Şer’i komitesi olmalıdır.
RPS0008.pdf