İslami Finansal Araçların Çeşitlendirilmesi
84
Ayrıca, Sudan’daki İslami bankaların çoğunluğunun özel kurumlar ve devlet kurumları arasında
kurulan ortak girişimler olduğu, yabancı bankaların ise sekiz İslami banka ve Al-Nilein Bank
adlı tamamen devlete ait bir İslami bankla ile ikinci sırada yer aldığı görülmektedir. Başka bir
bakış açısıyla, Sudan’daki İslami bankaların otuz bir tanesi ticari bankalarken, altısı ise sosyal ve
ekonomik hedefleri olan ve tarıma, endüstriyel projelere finansman sağlayan ve aile tasarruflarını
hedefleyen İslami ihtisas bankalarıdır.
Sudan’daki tüm bankalar daha yüksek bir Şer’i komisyonunun gözetimi ve denetimi altındadır.
2003 tarihli Bankacılık Kanununun 3. bölümüne göre: “Bankalar ve Finansal Kurumların
Kontrolüne Yönelik Yüksek Şer’i Komisyonu” olarak adlandırılacak ve Bakan ile istişare edilerek
Cumhurbaşkanı tarafındanatanacakbağımsız ve yarı zamanlı bir komisyonoluşturulacaktır. Yüksek
Şeriat Komisyonunun amaçları, bankacılık ve finansal faaliyetlerin dayalı olacağı birleştirici Şeriat
dayanakları ve kararnameleri açısından Şer’i emirleri, tavsiyeleri ve önerileri sunmak, bankacılık
faaliyetlerinin ve finansal kuruluşların performansı ve politikalarını İslam Şeriatı değerlerine ve
düzenlemelerine tabi kılmak amacıyla bunları izlemek ve takip etmek, kanun ve düzenlemeleri
Şer’i uyumlu hale getirmek, bankalar, finansal kuruluşlar ve tefecilik (usury) işlemleri için kılavuz
ilkeler oluşturmak, bunların uygulamaya konulmasını sağlamak, tüm finansman ihtiyaçları ve
araçları açısından uygun İslami işlem biçimleri oluşturmak, birincil ve ikincil borsalar için uygun
olan bu işlem biçimlerini teşvik etmektir.”
Mevduatlar
Resmî veriler, Sudan’daki bankacılık mevduatlarının 2015’te 8,3 milyar USD’yi aştığını,
bunların yüzde 51’inin tasarruf ve yatırım mevduatı, kalanının ise vadesiz mevduat olduğunu
göstermektedir. Bu yüzde 51’lik tasarruf ve yatırım mevduatları analiz edildiğinde, mevduatların
yüzde 94’ünün şahıslar ve özel işletmelerden oluşan özel sektörden geldiği tespit edilmiştir ve bu
durum, tasarruf ve yatırım kanalı olarak Sudan bankacılık sistemine olan güveni göstermektedir.
Aşağıdaki tabloda (toplam mevduat), sahiplik ve türlerine göre mevduatların yapısı sunulmaktadır.
Tablo 39. 2015’te Yerel Para Biriminde Toplam Mevduat (milyon USD)
Mevduat sahipleri Vadesiz mevduatlar Tasarruf ve yatırım mevduatları
Federal ve eyalet hük. 158,7 108,1
Kamu işletmeleri 149,1 142,3
Özel sektör 3.728,8 4.014,1
Toplam 4.110,6 4.264,5
Genel Toplam 8.375
Mevduat/GSYH %9
Kaynak: Sudan Merkez Bankası
Finans
Sudan’da finans, İslami bankalar tarafından ekonomik faaliyete ve İslami finansman biçimine
göre sağlanmaktadır. Aşağıdaki tabloda (bankacılık finansman miktarı) Sudan’da farklı ekonomik
sektörlere yerel ve yabancı para birimlerinde sağlanan finansman miktarı gösterilmektedir.
Bankacılık finansmanı, ülkede faaliyet gösteren bankaların özel sektöre, kamu işletmelerine,
devlete ve yerel yönetimlere sağladığı finansmanı içermektedir.