İslami Finansal Araçların Çeşitlendirilmesi
40
değişikliğin ardından, 1992’de Habib Bank, Nijerya’da bir İslami bankacılık penceresi işletmek
üzere lisans alan ilk geleneksel banka olmuştur. Bu pencere 1999 yılında faaliyete geçmiş ancak
Habib Bank adıyla faaliyete devam edemeyip 2005 yılında Platinum Bank ile birleşerek PHB
Bankasına dönüşmüş ve 2011’de de tasfiye edilmiştir.
2011 yılında Nijerya Merkez Bankasının (CBN) Nijerya’da faizsiz finans hizmetleri sunan
kuruluşların düzenleme ve denetimine yönelik kılavuz ilkeler yayımlamasıyla İslami finans yeniden
bir atılım gerçekleştirmiştir. Kılavuz ilkelerin yayımlanmasının ardından, tam teşekküllü bir İslami
Banka (Jaiz Bankası), Stanbic IBTC ile Sterling Bankası İslami bankacılık pencerelerinin yanı sıra
Tijara İslami Mikrofinans Bankası’na lisans verilmiş olup bu bankalar 2011 ile 2014 yılları arasında
faaliyetlerine başlamışlardır. Yeni bir İslami Mikrofinans Bankası olan I-Care Microfinance bir süre
önce (2016’nın son çeyreğinde) lisans almış ve Nisan 2017’de faaliyete geçmiştir. Bu beş kurum,
İslami bankacılık alt sektörünü oluşturmaktadır.
Tekâfül segmentinde önemli bir dönüm noktası olarak 2013’te Ulusal Sigortacılık Komisyonu
(NAICOM) Tekâfül-Sigortacılık sektörüne ilişkin kılavuz ilkeler yayımlamıştır. Kılavuz ilkelerin
yayımlanmasının ardından Jaiz Takaful ve Noor Takaful adlı iki tam teşekküllü tekâfül şirketinin
yanı sıra geleneksel sigortacılık şirketlerinde iki tekâfül penceresi (African Alliance Insurance ve
Niger Insurance) ve bir tekâfül departmanı (Cornerstone Insurance) kurulmuştur. Böylelikle Aralık
2016 itibarıyla ülkede iki adet tam teşekküllü tekâfül şirketi ve ürün olarak tekâfül sunan üç adet
geleneksel sigortacılık şirketi bulunmaktadır.
Benzer şekilde, Nijerya İslami sermaye piyasası iki İslami fondan oluşmaktadır: Lotus Capital Helal
Fonu ve Stanbic IBTC- İman Fonunun yanı sıra Osun Eyaleti Hükümetince ihraç edilen sukuk.
Nijerya’da İslami finansa özel müstakil kanunlar bulunmamaktadır. İslami finansa yönelik hukuki
çerçeve, İFK’ların oluşturulmasına imkân sağlamak amacıyla bazı kanunların hükümlerinden
faydalanılarak mevcut geleneksel finans kanunlarından türetilmiştir. Bu kanunlar arasında şunlar
yer almaktadır: 1991 tarihli Bankalar ve Diğer Finans Kurumları Kanunu (BOFIA), 2007 tarihli
Nijerya Merkez Bankası Kanunu17, 2006 tarihli Nijerya Mevduat Sigortası Kurumu (NDIC) Kanunu18,
1997 tarihli Ulusal Sigorta Komisyonu (NAICOM) Kanunu19, 1990 tarihli Şirket ve Bağlı Konular
Kanunu (CAMA)20 ve 2007 tarihli Yatırım ve Menkul Kıymetler Kanunu (ISA) 21. Nijerya’da İslami
finansa ilişkin ayrı kanunların olmaması, İslami finansın büyümesi ve gelişimini geciktirmiştir.
Nijerya’nın finans sektöründeki başlıca düzenleyici kurumlar arasında CBN, Nijerya Mevduat
Sigorta Kurumu, Ulusal Sigortacılık Komisyonu, Menkul Kıymetler ve Borsalar Komisyonu ve
Kurumsal İşler Komisyonu (CAC) yer almaktadır. Düzenleyici kurumlarının temel amacı, Nijerya’da
sağlam bir finansal sistemi oluşturmak ve teşvik etmektir. Bu amacın gerçekleştirilmesi açısından
düzenleyici kurumlar ülkede İslami finansın geliştirilmesi ve teşvik edilmesinde bazı önemli
başarılara imza atmıştır. Bu başarılar arasında şunlar yer almaktadır:
• 2011-2016 arasında faizsiz finansal hizmetler sunan finansal kuruluşlara yönelik düzenleyici
ve denetleyici çerçevelerin yayımlanması,
17 Ayrıntılar için bkz. 1991 tarihli Bankalar ve Diğer Finans Kurumları Kanunu (tadil edilen) madde 23(1) 52; 55(2); 59(1)(a);
61. Erişim adresi:
18 Detaylar için bkz. kısım 1, bölüm 2. Erişim adresi:
19 Detaylar için bkz. NAICOM Yasası 1997, bölüm 7. Erişim adresi:
Act-1997/3394
20 Detaylar için bkz. kısım 2, bölüm 1. Erişim adresi:
21 Detaylar için bkz. kısım 8, 13 ve 17. Erişim adresi:
NIGERIA.pdf