İslami Finansal Araçların Çeşitlendirilmesi
45
ve Nijerya Borsasında kote 15 Şer’i uyumlu hisse senedinin performansını izlemek üzere 2012’de
kullanılmaya başlanmış ilk endeks olan Nijerya Borsası Lotus İslami Endeksi (NSE LII).
Sukuk
IFSB sukuku, sahibinin tüm hak ve yükümlülüklerine sahip olduğu bir dayanak varlığın
bölünmemiş bir kısmına dair orantılı mülkiyet olarak tanımlamaktadır. Sukuk, sermaye
piyasasında ihraç edilmekte ve alınıp satılmaktadır. Nijerya’da ihraç edilen ilk sukuk, 2013’te
ihraç edilen Osun Eyaleti Hükümeti İcâre Sukuku olmuştur. İkinci dilim, sabit getirili (yüzde 14,75)
ve 90 milyon değerinde olan icâre sukuku27, kırk iki yatırımcıya sahiptir. Lotus Capital Limited
asıl ihraççı kurumken Nijerya’nın lider derecelendirme kuruluşlarından biri olan Augusto and Co.
derecelendirme kuruluşu olarak görev yapmıştır. Eyaletteki karayolu ve okul inşaatı çalışmalarını
finanse etmek üzere ihraç edilmiştir ve 2020’de vadesi dolmaktadır.
Ayrıca Nijerya’da yüz milyar Naira (yaklaşık 327 milyon ABD doları) değerinde devlet sukuku
ihraç edilmesine yönelik bir plan mevcuttur. SEC’e göre, başlangıçta 2016’nın üçüncü çeyreğinde
ihraç edilmesi planlanan ancak ihracı ilk önce 2017’nin ilk çeyreğine, daha sonra 2017’nin ikinci
çeyreğinin sonuna ertelenen sukuk, son olarak daha ileri bir tarihe ertelenmiştir. Sukukun ihracının
gecikmesinin ana sebepleri şunlardır: (i) Devlet sukukunun ihracından sorumlu olan devlet kurumu
Borç Yönetim Ofisinde (BYO) sürdürülen kapasite geliştirme çalışmaları, (ii) konuya dair toplumsal
farkındalık ve (iii) CBN’nin sukukun likidite durumuna ilişkin kılavuz ilkeleri geç yayımlaması.
Devlet sukuku ihracıyla yapılan çeşitlendirme, finansal tabana yayılma etkisi oluşturma ve Körfez
ülkelerinden ve dünyadaki diğer yerleşik İslami pazarlardan Nijerya’ya önemli miktarlarda düşük
maliyetli sermaye çekme potansiyeline sahiptir; bu iki husus, devletin asıl amaçları olup daha
sonra daha fazla devlet sukuku ihraç edilmesine yol açacaktır.
3.1.5 NİJERYA’DA TEKÂFÜL
Nijerya’daki tekâfül kurumları, iki adet tam teşekküllü tekâfül şirketi (Jaiz ve Noor Takaful), iki
geleneksel sigortacılık şirketinin (Niger Insurance ve African Alliance Insurance) tekâfül pencereleri
ve Corner Stone Insurance’ın tekâfül departmanından oluşmaktadır. Nijerya’da İslami finansın
tekâfül segmenti, İslami bankacılık segmenti kadar hareketli değildir. İki tam teşekküllü tekâfül
şirketinin 2017’nin ilk çeyreğinde faaliyete geçmiş olması beklenmekteydi.
Nijerya’da ticari bir girişim olarak tekâfül sözleşmesi, esasen İslami kâr paylaşımı mudârebe ve
acente (vekâlet ) sözleşmelerinin karma ilkelerine dayanmaktadır. Tekâfül kurumları hem genel
tekâfül hem de aile tekâfülü olarak anılan sigorta hizmetleri sunmaktadır. Jaiz Takaful şirketinin
İdari Direktörüne göre, müşterilere sunulan genel tekâfül ürünleri arasında şunlar yer almaktadır:
Motorlu Taşıt Tekâfülü (Kapsamlı, Üçüncü Taraf, Yangın ve Hırsızlık ve Yalnızca Üçüncü Taraf),
Yangın ve Diğer Kazalara Yönelik Tekâfül (Yangın ve Benzer Riskler, Hırsızlık, Tüm Riziko, Emniyeti
Suistimal, Mali Sorumluluk, Grup Personel Kazası, Transit Halindeki Mallar, Para Tekâfülü,
Mesleki Tazminat). Diğerleri ise Mühendislik Tekâfülü (Yüklenicinin tesis ve makineleri, Yüklenici
tüm rizikolar, Makine bozulma, Elektronik ekipmanlar), Denizcilik Tekâfülü (Denizde Navlun ve
Tekne). Noor Takaful 28 şirketi tarafından belirtildiği gibi aile tekâfülü ürünleri arasında şunlar yer
almaktadır: Eğitim Artı Aile Tekâfülü, Provest Aile Tekâfülü, Flexip Aile Tekâfülü, Grup İpotek
Aile Tekâfülü, Grup Aile Tekâfülü, Hac ve Kudüs Aile Tekâfülü, Enchart Aile Tekâfülü, İpotek
27 Osun Eyaleti Hükümeti tarafından ihraç edilen Sukukun ayrıntılarına şu adresten ulaşılabilir:
osun-successfully-completes-n11-4-billion-sukuk-bond-aregbesola-commended-for-exploring-new-development-
options/
28 Noor Takaful tarafından sunulan aile tekâfülü ürünleri şirketin internet sitesinde yer almaktadır:
family-takaful/