İslami Finansal Araçların Çeşitlendirilmesi
36
faaliyete geçmiştir
12
. 2013’te tekâfül işletmeleri Suudi Arabistan, Bahreyn, Birleşik Krallık
(2008’de), Kuveyt, BAE, Katar, Endonezya, Nijerya (2013) ve Pakistan dâhil olmak üzere diğer
Güneydoğu Asya ve KİK ülkelerinde etkin bir şekilde faaliyet göstermiş ve toplam brüt tekâfül
katkı payı 12 milyar doları
13
geçmiştir. Ernst and Young tahminlerine göre 2017’nin sonunda 20
milyar dolara ulaşması beklenmektedir. Mevcut tekâfül ürünleri (bireysel ve grup) arasında şunlar
yer almaktadır:
• Motorlu Taşıt Tekâfülü (‘Otomobil Tekâfülü’ olarak da adlandırılan araç sigortası, çoğu
ülkede/bölgede zorunludur)
• Denizcilik Tekâfülü
• Emtia Tekâfülü
• Yangın
• Mal
• Sağlık
• Aile Tekâfülü
• Tasarruf Planları ve Banka Tekâfül Ürünleri
• Mikro-tekâfül
14
, yalnızca Sudan gibi bazı ülkelerde/bölgelerde
• Tarımsal Tekâfül
• Diğer
Herhangi bir ülkede tekâfül sektörü, tam teşekküllü şirketleri ve tekâfül pencereleri işleten yerel
sigorta şirketlerini içerebilir. Tekâfül firmaları bazen sadece aile tekâfülü ya da genel tekâfül
işletmeleri olarak çalışırlar ve bazen her iki ürünü birden sunarlar. Sadece Bahreyn, Dubai gibi
KİK ülkeleri (Malezya ve yakın zamanda Singapur hariç) ve Sudan gibi birkaç pazarda retekâfül
şirketleri mevcuttur. Aile tekâfülü, yapısı gereği genel tekâfülden farklıdır. Bir aile tekâfülündeki
katılımcı fonları, takip eden yıllara devredebilir. Hayat sigortası planları da genellikle uzun vadelidir.
Bu ürünler, yalnızca tazminat sözleşmelerini değil, aynı zamanda yardım sözleşmelerini de içerir.
Yardım sözleşmelerinde katılımcılar (çoğunlukla ailelerin geçimini sağlayan üyeleri), faydalanmak
istedikleri azâmi kapsamı seçerek (primler ona göre değişiklik göstermektedir) vefatları durumunda
aile üyelerini tazmin edecek bir plana katkıda bulunurlar
15
. Ancak, aile tekâfülü ürünleri (banka
hayat tekâfülü dâhil) aynı zamanda tasarruf planlarıdır ve bu planlar kapsamında katılımcılar,
sözleşme sona erdikten sonra biriken fonlarını önemli miktarda kazançla birlikte çekebilirler.
Sözleşme dönemi içinde katılımcının vefatı durumunda lehtarlarına ödeme yapılır. Ancak sağlık,
yangın ve motorlu taşıt dâhil olmak üzere genel tekâfülde planlar, yapıları gereğince çoğunlukla
tüm hak taleplerini karşılamak için yeterli fon biriktiremez. Ayrıca azami hak talebinin (örneğin
yangın durumunda tazminat masrafı) çoğunlukla önceden bilinememesi söz konusudur ve
tekâfül katılımcıları sözleşme süresi boyunca birden çok hak talebinde bulunabilir. Esas itibarıyla,
katkı payı bakiyeleri genellikle bir sonraki poliçe dönemine devredilmez. Aile tekâfülünün aksine,
bir katılımcı araç hırsızlığı poliçesi gibi genel bir tekâfül ürününe 200 ABD Doları öderse ve ilgili
dönemde aracı çalınırsa tutar katılımcıya geri ödenmez. Olay gerçekleşirse, tekâfül işletmesi
ödemeyi finanse etmek adına diğer katılımcıların fonlarından faydalanır. Tekâfül şirketlerinin
12 Takaful Malaysia 2016 Yıllık Raporu
13 Ernst and Young, 2014
14 Mikrotekâfül, düşük gelirli grupların finansal ihtiyaçlarını karşılamak ve beklenmeyen olaylar, büyük giderler veya mali
güçlükler karşısında kısmen rahatlamalarını sağlamak amacıyla tasarlanmış ürünlerdir.
15 Doğal ölüm ve kaza sonucu ölüm halinde farklı tazminatlar ödenir. Birçok hayat tekâfülü ürününde kalıcı sakatlık
durumunda da katılımcıya tazminat ödenir.




