İslami Finansal Araçların Çeşitlendirilmesi
121
daha iyi bir konuma getirilmesine yönelik eşzamanlı talepleri karşılamak için hazırlanmıştır. Bunun
yanı sıra, sigortacılık sektöründe sigorta komisyonu, acente, prim ve benzeri ile ilgili konularda
kanunsuz eylemlerin yasaklanması ve kurumsal yönetişim konularının ele alınması için IDRA
tarafından çeşitli girişimlerde bulunulmuştur.
Son 20-30 yıldaTekâfültekâfül, Bangladeş ve diğer Müslüman ülkeler arasında çok yaygın hale
gelmiştir. Ancak tekâfül sektörü Bangladeş’te istenen düzeyde gelişmemiştir. Tekâfül sektörü,
Bangladeş’teki yolculuğuna 1999 yılında başlamıştır. Şu anda on bir tam teşekküllü tekâfül
işletmesi (üç genel ve sekiz hayat) bulunmaktadır ve Bangladeş’in on dört geleneksel sigortacılık
şirketi, İslami sigortalı pencereleri veya geleneksel ürünlerle birlikte, projeleri aracılığıyla tekâfül
ürünleri sunmaktadır.
Bangladeş’te Aile Tekâfülü Şirketlerinin Kullandığı Model
Şu anda Bangladeş’teki Tekâfül şirketleri üç tür model izlemektedir. Bunlar, mudârebe, vekâlet
ve mudârebe-vekâlet (karma) modelidir. Sigorta şirketleri kendi ürünlerini çıkarmaktadır. Farklı
şirketler, Şer’i Konsey ile istişare ederek Aktüer tarafından onaylanmış farklı ürünlere sahiptir.
Tüm sigorta şirketlerine yönelik Sigortacılık Geliştirme ve Düzenleme Kurum’ndan (IDRA) ürün
onayı alınması zorunludur.
Teavün (işbirliği) kavramı Sudan ve Suudi Arabistan’da ortaya çıkmıştır. İlk olarak 1979’da
araştırmacıların sigortacılıkta işbirliğine ihtiyaç duyulduğunu fark etmesiyle kurulmuştur. Buradan,
üyelerin fona katkı paylarını bağışlamaları gerektiği fikri ortaya çıkmıştır. Hem işletmeler hem
de katkı payı ödeyenler fona karşı hak ve sorumluluklarını kabul ederler. Kâr fazlası, tamamen
katılımcılara dağıtılır. Mudârebe ilkesine göre, Tekâfül şirketi ve katılımcılar, doğrudan yatırım
gelirini paylaşırlar ve katılımcılar, dağıtımdan önce herhangi bir kesinti yapılmaksızın tüm fazla
kârı alma hakkına sahip olurlar. Bu model Bangladeş’te hayat ve aile tekâfülü için geçerlidir.
Bangladeş’teki Tekâfül Şirketlerinin Sorunları
Bangladeş’te İslami sigortacılık sektörü sayısız sorunla karşı karşıya bulunmaktadır. Sorunların
niteliği, ayrı bir Tekâfül yönetmeliğinin ve İslami sigortacılığa yönelik Şer’i temelli bir İslami sermaye
piyasasının olmaması ile ilgilidir. Bangladeş tekâfül piyasasının mevcut sosyoekonomik durumu,
sektörün büyümesi ve gelişimi için çok elverişli ve destekleyici görünmemektedir. Bangladeş’te
tekâfül yönetmelikleri ve kılavuz ilkelerinin çerçevesi neredeyse yoktur. Politikaları ve kılavuz ilkeleri
geliştirmek uzun zaman almaktadır. Hükümetin bürokrasisi ve Tekâfül sektörüne dair bilgisizliği,
işletmelerin ve düzenleyici kurumun sektöre dinamizm katamalarını oldukça zorlaştırmaktadır.
Ancak, hükümet bir süre önce 2010 tarihli Sigortacılık Kanununda çeşitli hükümler düzenlemiştir
ve Tekâfül sektörü için kılavuz ilkeler sağlamak üzere bir komite oluşturabilir. Hükümetin mevcut
politikasından dolayı, sigortacılık şirketlerinin fonlarının yüzde 30’unu devlet tahvil ve bonolarına
yatırması zorunludur. Devlet tahvilleri (faiz bazlı), vadesine bağlı olarak yüzde 8 ila yüzde 10
arasında faiz getirisi sağlasa da, Merkez Bankası tarafından ihraç edilen Bangladeş İslami Yatırım
Tahvili (BGIIB), İslami sigortacılık şirketlerine yalnızca yüzde 2 ila 3 arasında kâr vermektedir. Bu
yüzden, İslami sigortacılık şirketlerinin yatırım getirileri, geleneksel sigortacılık alanında faaliyet
gösteren rakiplerinin zorunlu yatırım portföyü kaynaklı getirileri ile kıyaslandığında çok daha azdır.
Bangladeş’te İslami reasürans (retekâfül) şirketi yoktur. Tekâfül işletmeleri, geleneksel reasürans
yoluyla paralarını yeniden sigorta sistemine dahil etmek zorunda kalmaktadır. Yıl sonunda bu
reasürans şirketlerinden elde edilen primlerden, geleneksel sigorta şirketleri bir kısmını farklı
şirketlerin poliçe sahiplerine asıl kâr olarak dağıtırken, İslami sigorta şirketleri faiz bazlı kârı
kabul edemez. Bangladeş’te sigorta şirketleri çalışanlarına yönelik eğitim kurumları yoktur.