İslami Finansal Araçların Çeşitlendirilmesi
74
SECP, 2015 yılında sukuk kuralları yayımlamıştır. Pakistan Hükümeti, Haziran 2014’te 49,5 milyar
PKR değerinde icâreye dayalı sukuk ihraç ederek sukuk piyasasına girmiştir. Daha sonra Kasım
2014’te ilk kez dövizle 1 milyar USD değerinde beş yıllık icâre esaslı sukuk ihracı gerçekleştirerek
uluslararası İslami sukuk piyasasına girmiştir. Bu sukuk, yüzde 6,75 (Nisan 2014’te Eurobond’da
sunulan orandan 50 baz puan daha düşüktür) düzeyinde bir kâr oranı sunmaktadır ve teminat
olarak İslamabad-Lahor Otoyolu gösterilmiştir. Bu ihraç, yüzde 35’i Avrupa’dan, yüzde 32’si
Orta Doğudan ve yüzde 20’si Kuzey Amerika’dan olmak üzere geniş bir uluslararası yatırımcı
tabanının ilgisini çekmiştir. Aralık 2015’te Pakistan Hükümeti, 300 milyar PKR (2,86 milyar USD,
İngiltere sukukunun yaklaşık 14 katı) toplamak açısından bu kez Karaçi’deki Jinnah Havalimanı
Terminalini teminat göstererek yerel para biriminde icâreye dayalı sukuk ihracı gerçekleştirmiştir.
Bu, İFK’lara devlet tahvilleri bakımından çok ihtiyaç duydukları yatırım fırsatlarını vermiştir; çünkü
o sıralar bu kuruluşlar yaklaşık 225-220 milyar PKR fazla likiditeye sahiplerdi ve geleneksel hazine
bonolarına ve devlet tahvillerine yatırım yapamadıklarından yerli geleneksel finans sektörüne
karşı çok dezavantajlı bir konumdaydılar.
WAPDA (Pakistan’ın Su ve Elektrik Geliştirme İdaresi), hidroelektrik santral projesi için finansman
toplamak amacıyla Nisan 2016’da Neelum Jhelum Hidroelektrik Santrali (NJHP) için on yıllık 100
milyar PKR değerinde sukuk ihracı gerçekleştirmiştir. Bu, altı aylık KIBOR’un 0,113 baz puan
üzerinde bir kâr oranı sunmuş ve Pakistan Hükümetinden devlet garantisiyle desteklenmiştir.
Pakistan’daki özel kuruluşlar da SBP’nin İslami Bankacılık Departmanı tarafından geliştirilen hukuki
çerçeveye uygun olarak sukuk ihraç edebilmektedir. K-Electric, uzun vadeli borç geri ödemesi
için Karaçi Borsası aracılığıyla Mayıs 2015’te 22 milyar PKR değerinde yedi yıllık müşârekeye
dayalı sukuk ihracı gerçekleştirmiştir. HBL ve Meezan Bank’ın baş düzenleyiciler olduğu ihraç,
ülkede o zamana kadar gerçekleştirilmiş en büyük kote kurumsal sukuku olmuştur. Ekim 2016’da
Pakistan Hükümeti 1 milyar USD değerinde başka bir beş yıllık ve icâre esaslı devlet sukuku ihraç
etmiştir63. 2015 sonunda Pakistan’ın tedavüldeki sukuk miktarı 2,92 milyar USD, tedavüldeki
İslami yatırım fonu varlıkları ise 1,32 milyar USD değerindeydi64. Aşağıdaki tabloda 2016’da ihraç
edilen kurumsal sukuk ve devlet sukuku miktarları gösterilmektedir.
Tablo 33. Pakistan’da 2016’da İhraç Edilen Kurumsal Sukuk ve Devlet Sukukunun Yapıları
İhraççı
İhraç
Tarihi
İhraç
Edilen
Vade Tür
Yapı
Kâr
Oranları
Miktar
(milyar
rupi)
Devlet /
Kurumsal
Kote /
Kote
değil
Neelum Jehlum
Hydro Power
Company Limited
29/
Haz/16
100 10 yıl Devlet Kote değil Azalan
Müşâreke
6M KIBOR
+ 113 baz
puan
Pak Elektron Limited 25/
Ağu/16
1,072 15 ay Kurumlar Kote değil Azalan
Müşâreke
3M KIBOR
+ 250 baz
puan
Meezan Bank Limited 22/Eyl/16 7,0 10 yıl Kurumlar Kote değil Mudârebeye
dayalı
kademe II
Sukuk
6M KIBOR
+ 70 baz
puan
Fatima Fertilizer
Company Limited
29/Ara/16 10,5 5 yıl Kurumlar Kote İcâre 6M KIBOR
+ %1,10
Kaynak: Pakistan Menkul Kıymetler ve Borsalar Komisyonu, 29 Nisan 2017
63 Kaynak:
64 Pakistan İslami Finans Ülke Raporu 2016, sayfa 56-57