İslami Finansal Araçların Çeşitlendirilmesi
69
Vade Vade Vade Aylık Vade Aylık Vade Aylık Vade Aylık Vade Vade Vade
Kâr Oranları %3,58 %3,90 %4,16 %4,33 %4,80 %4,69 %5,16 %5,09 %5,41 %5,52 %5,59 %5,66 %5,98
Uzun Vadeli Sabit Mevduat Sertifikaları Döviz Tasarruf Hesabı
Meezan Amdan Sertifikası Mudârebe esaslı - aylık kâr
ödemeleri
Aylık kâr, Asgari Yatırım: 100.000 PKR
Vade 5 - 1/2 Yıl 7 Yıl Para Birimi Kâr Oranları
Kâr Oranı %5,66 %5,98 En yüksek Mudârebe esaslı
tasarruf hesabı kâr oranı
USD %0,51
GBP %0,07
AVRO %0,03
Kaynak: Meezan Bank’ın Ağustos 2017 kâr oranları çizelgesinden alınmıştır.
Ancak, İslami bankaların sunduğu kâr oranlarının gösterildiği tablodaki ilginç hususlardan biri,
İslami bankaların mudârebe esaslı mevduat araçları ile sunduğu kâr oranlarının geleneksel
bankalar tarafından sunulan oranlardan biraz düşük olmasıdır. Tabloda Pakistan’ın iki büyük
bankası olan National Bank of Pakistan ve Habib Bank’ta (iki geleneksel banka da İslami pencereler
işletmektedir) 2017 mali yılında geçerli olan faiz oranları kullanılmıştır ve bu faiz oranları, İslami
bankaların sundukları kâr oranlarının 120 baz puan üzerindedir. Piyasada bu farkın sebebi, İslami
bankaların kullanabileceği Şer’i uyumlu yatırım fırsatlarının olmamasına atfedilmektedir. Bu
fırsatların olmaması, bankaların kârlılığını olumsuz bir şekilde etkilemektedir. Şunun belirtilmesi
gerekir ki, Pakistan’da İslami bankaların mevduatlarındaki yıllık büyüme, bu düşük kâr oranlarına
rağmen gerçekleşmiştir; dolayısıyla kısmen, inanç odaklı hareket eden mevduat sahiplerinin Şer’i
uyumlu bankacılık araçlarına yönelik talebine bağlanabilir.
Pakistan’daki İslami bankalar ayrıca mevduat sahiplerine döviz hesabı açma imkânı da
sağlamaktadır. Bu ürünler genellikle karz-ı hasen (kredi) esaslıdır ve çoğu banka, Amerikan Doları,
İngiliz Sterlini ve Avro birimlerinde ürünler sunmaktadır. Bu döviz mevduat hesaplarında Pakistanlı
yatırımcılara çok düşük kâr oranları verilmektedir. Ancak, genellikle geleneksel bankaların
sunduğundan daha yüksek oranlar mevcuttur (yıllık yüzde 0,12-0,70).
Pakistan’daki İslami bankalar, aylık mudârebe esaslı mevduat araçları işletmektedir ve mudârebe
hesapları her ay otomatik olarak yenilenmektedir. Ağırlıkları (ve KPO’su) her ayın başında ve
kâr oranlarını her ayın sonunda (genellikle bir sonraki ayın ilk haftasında) açıklamaktadırlar.
Pakistan’daki İslami bankalarca kullanılan farklı yerel ve döviz mevduat araçları için Meezan
Bank’ın Nisan 2017’de ilan ettiği kâr oranları yukarıda gösterilmektedir.
Alıntıda görüldüğü gibi mudârebe mevduat araçlarının kâr oranları, tutar, kâr ödeme sıklığı ve
vadeye göre değişiklik göstermektedir. İslami bankalar ayrıca, mevduatlarını bir aydan yedi yıla
kadar sabitleyen mevduat sahiplerine gittikçe artan kâr oranlarının verildiği Mudârebe esaslı
İslami Yatırım Sertifikaları (İYS) veya Vadeli Mevduat da sunmaktadır.
Bank Dubai Islami Pakistan’ın (DIBPAK) kâr dağıtım özetinde görüldüğü gibi İslami bankalar, şu
ürünlerinde kâr dağıtımı için mevduat sahipleriyle mudârebe yapısını kullanmaktadır: Tasarruf
hesapları (cari hesaplar, kâr verilmeden karz-ı hasen yapısına göre işletilmektedir), vadeli
mevduatlar (1-3 yıl arası), özel tasarruf hesapları (örneğin finans kuruluşları, genç tasarruf
sahipleri ve benzeri için daha yüksek oranlar) ve Mudârebe Sertifikaları (6 ay-7 yıl arası). Fonlar,