İslami Finansal Araçların Çeşitlendirilmesi
70
‘Ortak Mudârebe Havuzunda’ birleştirilmekte ve daha sonra müşâreke kullanılarak mudaribin
(İslami bankanın) öz kaynak havuzundan gelen fonlara eklenmektedir. Daha sonra fonlar, azalan
müşâreke ve murabaha (Pakistan’da en yaygın olan yapı), icâre, selem ve istisna ve sınırlı sukuk
yapıları aracılığıyla tüketici finansmanı, proje finansmanı ve kurumsal girişimlerde farklı yapılarda
kullanılmaktadır.
Pakistan’da ev ve otomobil finansmanı da dâhil olmak üzere tüketici finansmanının yaklaşık yüzde
60’ı İslami bankalar tarafından sağlanmaktadır. İslami bankacılığın ancak 2003’te başladığı ve tüm
bankacılık sektöründe yalnızca yüzde 13,3 paya sahip olduğu göz önünde bulundurulduğunda
bu oran dikkat çekicidir. İslami bankaların ev finansmanı ürünleri çoğunlukla azalan müşâreke ve
icâre bil temlike dayalıdır57.
Şekil 10: İslami Bankalarca İzlenen Mudârebeye Dayalı Mevduatlara Kâr
Dağıtım Prosedürleri
Mudârebe Esaslı Tasarruf
Hesapları
Mudârebe Esaslı Vadeli
Mevduat Hesapları
Mudârebe Esaslı Özel
Tasarruf Hesapları
Ortak Mudârebe
Havuzu
Mudârip (İslami banka)
Fonları/Öz Kaynağı
Sukuk Azalan
Müşâreke Murabaha İcâre İstisna ve
Selem
Müşâreke ve
İcare
Aylık Kâr
Doğrudan Havuz giderleri
(doğrudan masraflar, ulaşım
masrafları vb.)
Mudârebe Fonlarından kâr
Mudârip Fonundan
kâr
Mudârebe Esaslı
Tasarruf Hesapları
Mudârebe Esaslı
Vadeli Mevduat
Hesapları:
Mudârebe Esaslı
Özel Tasarruf
Hesapları
Mudaribin
(İslami banka) Payı
Mevduat Sahiplerinin Payı
(örneğin yüzde 50)
Yatırımlar
Mevduatlar
Mevduatlar
Yatırımlar
Kaynak: DIBPAK’den alınmıştır
57 Pakistan’da icâre bil temlik, tüm kira ödemeleri tamamlandığında İslami bankanın varlığı (otomobil, bisiklet, ev gibi)
müşteriye hediye etmesi şeklinde gerçekleşen finansman ürünüdür.