İslami Finansal Araçların Çeşitlendirilmesi
78
Buna karşılık Genel Tekâfülde ayrı bir KTF yoktur ve Katılımcı Yatırım Fonunun kendisi Vakıf fonu
işlevi görür.
Her iki iş modelinde de tekâfül işletmesinin geliri, hem bir Mudârip (KYF yatırımlarının yönetilmesi
için) hem de bir Vekil (Vakıf fonunun işletilmesi için uygulanan sabit oranlı ücret) ücreti şeklindedir.
Vakıf fonunda fazla tutarların olması durumunda (bir mali dönemde katkı paylarının tazminat
tutarlarından fazla olması), Tekâfül İşletmesinin Şer’i Kurulunun onayıyla fazlalık fonlar:
• Daha önce açık olması durumunda hissedarlardan alınan karz-ı haseni geri ödemede
kullanılır,
• Fazla fonların bir kısmı gelecekteki olası zararları azaltmak açısından yedek akçe olarak
tutulur,
• Kalan kısım ise fonun katılımcıları arasında dağıtılır.
SECP düzenlemelerine göre tekâfül işletmelerinin bir Şer’i danışma kuruluna sahip olması zorunlu
değildir. Asgari şart, bir tane nitelikli ve onaylı Şer’i danışman olmasıdır. Ancak, Pak Qatar Takaful
ve Dawood Family Takaful gibi tam teşekküllü işletmelerin kendi Şer’i danışma kurulları vardır.
Pakistan’da tekâfül sektörünün karşı karşıya olduğu güçlüklerden bazıları şunlardır:
• Hem Hayat Tekâfülü hem de Genel Tekâfül yapıları gereği risk teminatı sunmaktadır. Ancak
mevcut pazar çoğunlukla bu araçların yatırımlarından elde edilen kâr oranlarına/getirilere
bakmaktadır. Bu yüzden İşletmeler, daha iyi bir risk teminatı sağlamak yerine katılımcılara
rekabetçi getiriler sunmanın güçlükleriyle karşı karşıya kalmaktadır.
• Halk arasında tekâfül ve ürünlerine dair genel farkındalık düzeyi çok düşüktür. 2015’ten
beri tekâfül hakkında sürekli olarak tekrarlanan eğitimlerle nüfusun belirli kesimlerinde
bu durum gelişme göstermiştir. Ancak İslami bankacılığı anlayabilen fakat genel olarak
sigortadan anlamayan veya sigortayı kavrayabilen ancak geleneksel sigorta ile tekâfülü
ayırt edemeyen birçok nüfus kesimi vardır.
• Özellikle genel tekâfül bağlamında yerli retekâfül firmalarına uzun vadede ihtiyaç
bulunmaktadır.
3.3.6 POLİTİKA TAVSİYELERİ
Pakistan’da Maliye Bakanlığı ve SBP’nin 2015 sonunda üç tane faal İslami Finans Mükemmeliyet
Merkezinin (IBA Karaçi, LUMS Lahor ve IM Sciences Peşaver) kurulmasına yardımcı olmasıyla İslami
bankacılığa dair farkındalık 2015’ten beri kademeli olarak artmaktadır. Pakistan’da İslami varlık
yönetimi sektörü 2003’te ilk faaliyete geçen segment olmuştur. Tekâfül pencerelerinin hayata
geçirilmesiyle tekâfül işletmelerinin sayısı 2015 ve 2016’da önemli oranda artmıştır. Ancak, ürün
çeşitlendirme, yenilik ve Şer’i uyum bakımından üç sektör hâlâ önemli güçlüklerle karşı karşıyadır.
• İslami bankacılık, icâre, azalan müşâreke ve murabahaya dayalı popüler finansman
ürünleriyle tüketici finansmanı pazarının yaklaşık yüzde 60’ını ele geçirerek pazarda hâkim
paya sahip olmuştur. Ancak, kurumsal finansmandaki payının artırılması gerekmektedir.
• İslami bankaların karşı karşıya olduğu en önemli sorunlardan biri, likidite yönetimine
yönelik Şer’i uyumlu yöntemlerinin olmamasıdır. Bey’i müeccel (kredili satış) ve Pakistan
Hükümetinin ihraç ettiği icâre sukuk gibi çok sınırlı sayıda Şer’i uyumlu devlet ürünü
bulunmaktadır. Ancak, iyi performanslı Şer’i uyumlu yatırım ürünlerinin olmaması
nedeniyle İslami bankaların kârlılığı ve dolayısıyla mevduat sahiplerine sundukları kâr
oranları, geleneksel bankalarınkinden önemli oranda düşüktür. Aralık 2016’da İslami