İslami Finansal Araçların Çeşitlendirilmesi
59
büyümesi ile paralel olarak artması beklenmektedir. Aşağıdaki grafikte gösterildiği gibi hayat
tekâfülünün büyüme oranı 2011’de yüzde 4,3 iken 2015’te yüzde 9,4’e çıkmış, genel tekâfülün
büyüme oranı ise daha yavaş artarak 2011’de yüzde 2,4 iken 2014’te yüzde 2,6’ya ve 2015’te
yüzde 3’e ulaşmıştır.
Şekil 8: Hayat Tekâfülü ve Genel Tekâfülün Pazar Payı
0
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
2011 2012 2013 2014 2015
Geleneksel sigortacılık piyasasında Genel Tekâfülün Pazar Payı
Geleneksel sigortacılık piyasasında Hayat Tekâfülünün Pazar Payı
%4,3
%2,4
%5,0
%3,9
%7,0
%2,6
%9,4
%3,0
%6,3
%3,2
Kaynak: OJK Tekâfül Sektörü Aylık İstatistikleri (2016)
Yaygın Olarak Kullanılan Finansal Araçlar
Genelde Endonezya’nın tekâfül piyasasında hayat tekâfülü ve genel tekâfül olmak üzere iki tür
tekâfül ürünü bulunmaktadır. Hayat tekâfülü ürünleri, eğitim, aile bakımı, Hac fonu, seyahat,
kaza gibi hayat ve aileye ilişkin koruma ve hizmetler sağlamak üzere sunulmaktadır. Genel
tekâfülde ise yangın, ulaşım, ticaret, araç gibi varlıkların genel amaçlı olarak korunmasına
yönelik hizmetler mevcuttur. Endonezya’nın tekâfül piyasasındaki İslami sigortacılık ürünlerinde
çoğunlukla şu sözleşmeler kullanılmaktadır: Teberru Vekâlet bil Ücret sözleşmesi, Mudârebe
sözleşmesi ve Mudârebe Müşterek sözleşmesi. Bu sözleşmelerin uygulanması, Ulusal Şeriat
Konseyi – Endonezya Ulema Konseyi (DSN – MUI) tarafından aşağıdaki gibi yayımlanan fetvalara
dayanmaktadır:
• Teberru akdi42: Bu sözleşme, tekâfül ürününde, tekâfül oluşturulan fon havuzuyla
birbirlerine karşılıklı olarak yardım etmeyi kararlaştıran tekâfül katılımcıları arasında temel
bir ilişki olarak kullanılmaktadır. Teberru sözleşmesinde katılımcılar, ihtiyaç duyan diğer
katılımcılara yardımcı olmak adına kullanılacak fonlar bağışlarlar (hibe). Tekâfül şirketleri,
vekâlet (acente) sözleşmesine dayalı olarak fon yöneticileri olarak görev yaparlar.
• Ücret karşılığı vekâlet akdi43: Bu sözleşme, tekâfül katılımcılarıyla tekâfül işletmesi
arasında yapılmaktadır ve katılımcılar, belirli bir bedel (ücret) karşılığında teberru
fonlarını (veya yatırım fonlarını) yönetmesi amacıyla vekil (vekil) olarak tekâfül işletmesini
yetkilendirirler.
42 Fetva DSN No.53/DSN-MUI/III/2006
43 Ücret karşılığı vekâlet sözleşmesi DSN-MUI’nın 52/DSN-MUI/III/2006 sayılı fetvasına dayanmaktadır.