İslami Finansal Araçların Çeşitlendirilmesi
55
Doğu ülkeleri gibi diğer İslami finans pazarlarında yaygın olarak kullanılan bazı sözleşmeler,
Endonezya’nın İslami bankacılık ürünlerinde kullanılmamaktadır. Örneğin Malezya ve Orta Doğu
ülkelerinde çeşitli finansal ürünleri yapılandırmak açısından îne satışı ve teverruk kullanılmaktadır
ancak Ulusal Din Konseyi – Endonezya Ulema Konseyi (DSN – MUI), Endonezya’daki İslami
bankacılık uygulamalarında bu sözleşmelerin kullanımına izin vermemektedir.
İleriye yönelik olarak Endonezya’daki İslami bankalar, müşteri çekmek ve müşterilerin çeşitli
ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla ürün ve araçlarını çeşitlendirmek üzere uygulanabilir bir çözüm
bulma üzerine stratejik olarak düşünmelidir. Sektörün çeşitli ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla
İslami ticaret hukukunda (Muamelat Fıkhı) yer alan çeşitli sözleşmeler kullanılabilir. İnsanların
ve üretim sektörünün ihtiyaçlarını karşılamak adına ürün geliştirme ve yenilik çok büyük öneme
sahiptir.
3.2.4. ENDONEZYA’DA İSLAMİ SERMAYE PİYASASI
Sektörün Gelişimi
Endonezya’nın İslami finans sektöründe sermaye piyasası, ekonomik büyümenin geliştirilmesi
için çok önemli bir segmenttir. Sermaye piyasası, devlet bütçesiyle altyapının geliştirilmesine ve
işletmelerin büyütülerek kurumsal yapının güçlendirilmesine yardımcı olacak sermayenin temin
edilmesini sağlayabilir.
Endonezya’daki İslami sermaye piyasası son on yılda yerel finansal sistemin daha büyük bir parçası
olacak şekilde kademeli olarak gelişmektedir. Piyasaya şu anda Endonezya hükümeti, şirketler ve
genel olarak halk açısından alternatif finansman ve yatırım sağlayan sukuk hâkimdir. Sukukun
yanı sıra İslami hisse senetleri ve yatırım fonları, Endonezya’nın İslami sermaye piyasasında yoğun
bir şekilde geliştirilmiş ürünler arasındadır.
Endonezya, 2002’de Indosat’ın (telekomünikasyon firması) mudârebeye dayalı 175 milyar IDR
değerinde ilk kurumsal Sukukla sukuk ihracına başlamıştır. Bunun ardından 2004’te Endonezyalı
bir perakende şirketi olan Matahari Putra Prima, icâre’ye dayalı beş yıllık ve 150 milyar IDR
değerinde sukuk ihracı gerçekleştirmiştir.
Sukuk ihracında kaydedilen ilerlemeye rağmen Endonezya kurumsal sukuk piyasasının hacmi,
devlet sukuku ile kıyaslandığında nispeten küçük kalmaktadır. 2016 sonu itibarıyla itfası gelmemiş
kurumsal sukuk tutarı 11.748 milyar IDR’ye ulaşmıştır. Aşağıdaki tabloda 2016 sonu itibarıyla
itfası gelmemiş sukuk miktarları gösterilmektedir.
Tablo 24: Toplam Kurumsal Sukuk İhracı ve İtfası Gelmemiş
Kurumsal Sukuk Miktarı 2002 - 2016
Yıl Sukuk İhracı İtfası Gelmemiş Sukuk Miktarı
Toplam Değer
(milyar IDR)
İhraç Edilen Sukuk
Sayısı
Toplam Değer
(milyar IDR)
İtfası Gelmemiş
Sukuk Sayısı
2002 175 1 175 1
2003 740 6 740 6
2004 1.424,00 13 1.394,00 13
2005 2.009,00 16 1.979,40 16
2006 2.282,00 17 2.179,40 17
2007 3.174,00 21 3.029,40 20