İslami Finansal Araçların Çeşitlendirilmesi
58
Bu olgu, kurumsal sektörlerin sukuk ihraç etmesini teşvik etmek için likidite ve ikincil piyasa
ticaretine ilişkin sorunu çözmek amacıyla İslami sermaye piyasasındaki Endonezyalı kurumlarca
not edilmelidir. Böylelikle piyasada sukuk arzı artırılabilir.
Şer’i sözleşmelerin (akit) çeşitlendirilmesinde sukuk ihraççılarının yatırımcıların tercihiyle çok
yakından ilgilendiği görülmektedir. Şu ana kadar Endonezyalı yatırımcılar icâre ve mudârebeye
dayalı sukuku tercih etmektedir. Ancak, murabaha, selem, istisna, müşâreke, vekâlet bil
istismar ve diğerlerine dayalı çeşitli türlerde sözleşmeler, diğer ülkelerde/bölgelerde olduğu gibi
yatırımcıları (uluslararası yatırımcılar dâhil) çekmek açısından mevcut senaryoda olduğu gibi icâre
veya mudârebeye fazla bel bağlamadan sukukun yapılandırılmasında kullanılabilir. Ayrıca, diğer
ülkelerde/bölgelerde kullanılan değiştirilebilir ve dönüştürülebilir bir sukuk çeşidi olan daimî
(perpetual) sukuk gibi bir sukuk yapısı da Endonezya’nın İslami sermaye piyasasında pek yaygın
değildir. Bu yapılar, Endonezya’nın sukuk piyasasını çeşitlendirmede değerlendirilebilir.
3.2.5. ENDONEZYA’DA TEKÂFÜL
Sektörün Gelişimi
Endonezya’da tekâfül sektörü, 1994’te Holding Şirket olarak Syarikat Takaful Indonesia’nın ve
25 Ağustos 1994’te Asuransi Takaful Keluarga (hayat sigortası) ve 2 Haziran 1995’te Asuransi
Takaful Umum (genel sigorta) olmak üzere iki tekâfül şirketinin kurulmasıyla ortaya çıkmıştır.
2008’de Endonezya hükümeti, tekâfül uygulamalarına dair ilk yönetmeliği (Peraturan Pemerintah
No. 39 Tahun 2008) yayımlamıştır. Yönetmelikte geleneksel sigortacılık ve reassürans şirketlerinin
tekâfül işletmelerinde İslami pencereler açmasına yönelik fırsatlar, sermayeye, kurumların yapısına
ve İslami tekâfül biriminin Şer’i denetimine dair detaylı şartlarla birlikte açıklanmaktadır.
2015 sonu itibarıyla Endonezya’da toplamda sekiz tam teşekküllü tekâfül işletmesi ve hayat
tekâfülü ile genel tekâfül için İslami tekâfül birimleri olan kırk iki geleneksel sigortacılık şirketi
bulunmaktaydı. Endonezya’da retekâfül şirketi yoktur ve tüm retekâfül birimleri geleneksel
sigortacılık şirketlerinin departmanları olarak hizmet vermektedir. Bu üç retekâfül birimiyle birlikte
Endonezya’daki tekâfül şirketlerinin toplam sayısı elli üç olmuştur (2011’de 43’tü).
Tablo 28: Endonezya’daki Tekâfül İşletmeleri
Tekâfül İşletmesi 2011 2012 2013 2014 2015
Hayat Tekâfülü (tam teşekküllü) 3 3 3 3 5
Hayat Tekâfülü Pencereleri 17 17 17 18 19
Genel Tekâfül (tam teşekküllü) 2 2 2 2 3
Genel Tekâfül (Pencere Birimi) 18 20 24 23 23
Retekâfül Pencereleri birimi 3 3 3 3 3
TOPLAM 43 45 49 49 53
Kaynak: OJK Tekâfül Sektörü Aylık İstatistikleri (2016)
Endonezya’da tekâfül sektörü çok umut verici bir şekilde büyümektedir. 2015 sonunda tekâfül
sektörünün toplam brüt katkısı yaklaşık 10.489 milyar IDR düzeyindeydi. Tekâfül sektörünün
büyümesi etkileyici olsa da sektörün pazar payı nispeten düşüktür. 2015’te Endonezya’daki tüm
sigortacılık sektörünün yaklaşık yüzde 7,01’ini oluşturmaktaydı.
Endonezya’daki tekâfül sektöründe, 2015’te tüm tekâfül katkı paylarının yaklaşık yüzde 80’ini
oluşturan hayat sigortası hâkimdir. Tekâfül sektörünün pazar payının gelecekte sektörün