İslami Finansal Araçların Çeşitlendirilmesi
67
PKR iken Aralık 2016’da 610 milyar PKR’ye (yaklaşık 5,8 milyar dolar) yükselmiştir52. İslami
bankaların rakip geleneksel bankalarla eşit muamele görmediği söylenmektedir. Aşağıdaki tabloda
(İslami bankalar için kâr oranları), Pakistan’daki başlıca (tam teşekküllü) İslami bankalar tarafından
mudârebeye dayalı tasarruf mevduatı hesapları üzerinden sunulan kâr oranları karşılaştırmalı olarak
verilmektedir. Görüldüğü gibi oranlar, geleneksel bankaların sunduğu oranların altındadır. Fark
çoğunlukla, İslami bankaların kullandığı Şer’i uyumlu yatırım seçeneklerinin daha az olmasından
ve düzenlemeler, mevcut Şer’i uyumlu devlet menkul kıymetleri ve likidite yönetim seçenekleri
göz önünde bulundurulduğunda Pakistan’daki İslami bankaların geleneksel bankalarla eşit
şartlarda rekâbet etmemesinden kaynaklanmaktadır.
Geleneksel bankalar gibi İslami bankalar da bilançolarında orta ve uzun vadeli aktiflere karşı kısa
vadeli yükümlülüklere (herhangi bir zamanda çağrılabilecek mevduat hesapları bakımından) sahip
olmanın beraberinde getirdiği güçlüklerle karşı karşıyadır. İslami bankalar genellikle müşterilerine
iki veya hatta üç kata kadar değişiklik gösterebilen kâr oranlarıyla mudârebe esaslı mevduat araçları
sunmaktadır53. KPO sabit tutulsa da ağırlıklardaki farklılık nedeniyle çeşitli oranlar sunulmaktadır
ve bu, mevduat sahiplerine daha fazla miktarlarda para yatırmaları, bu mevduatlarını daha uzun
bir süre boyunca tutmaları veya daha düşük sıklıkta (örneğin aylık yerine üç aylık, yıllık veya
vadesi geldiğinde) kâr ödemeleri almaları konusunda finansal teşvik sağlamaktadır.
Tablo 30. Pakistan’da İslami ve Geleneksel Bankaların Sundukları Kâr Oranları5455 56
Mart 2017 itibarıyla Pakistan’daki İslami bankalar tarafından sunulan mudârebe esaslı
mevduatlar ve karşılaştırmalı kâr oranları
İslami Banka Temel tasarruf
hesabı kâr oranı
(yıllık)
Farklı tasarruf hesabı
araçlarındaki oran
aralığı
Mudârebe kâr-zarar
paylaşım oranı
(KPO) Rabb-ül Mal/
mevduat sahibi:
Mudârip (banka)
Meezan Bank Ltd. Yüzde 2,4054 Yüzde 2,40 – yüzde
5,9855
Yüzde 50 – Yüzde 5056
Bank Islami %2,60 %2,60 – %5,90 %50 – %50
Dubai Islamic Bank
Pakistan (DIBPAK)
%1,78 %1,73 – %5,18 %50 – %50
Bank AlBaraka Pakistan %2,45 %2,45 – %6,40 %60 - %40 (Mevduat
sahibi: %60)
MCB Islamic Bank %2,31 %2,25 – %6,03 %50 – %50
Pakistan’daki en büyük geleneksel bankalar tarafından sunulan tasarruf hesabı faiz
oranları – Mart 2017
National Bank of Pakistan %3,75 %3,75 – %5,55 -
52 SBP İslami Bankacılık Bülteni, Aralık 2016
53 Bu, SBP’nin İslami bankalara yönelik bir düzenlemesidir: Sunulan azami mevduat getiri oranı, sunulan asgari oranın üç
katını aşamaz.
54 Mudârebe esaslı tasarruf hesabı, yapısı gereği mevduat sahibi ile İslami banka arasındaki bir aylık bir mudârebedir. Kâr
oranları her ayın sonunda, ağırlıklar ve KPO ise her ayın başında ilan edilmektedir. En basit tasarruf hesabı için kâr oranı
burada belirtilmektedir.
55 Bu aralıkların var olma sebebi, tutar, ödeme sıklığı (aylık, üç aylık, yıllık), vadeli mevduat ve süreye bağlı olarak farklı
türlerde tasarruf hesabı araçlarına farklı ağırlıkların verilmesidir. En yüksek kâr oranı genellikle beş veya yedi yıllık sabit
vadeli mevduat aracındadır.
56 KPO, Pakistan’daki beş tam teşekküllü İslami bankanın internet sitelerinden 31 Mart 2017’de alınmıştır. Her ayın başında
güncellenen ‘Ağırlıklar’ bölümünde KPO görülebilir.