İslami Finansal Araçların Çeşitlendirilmesi
178
3.10.3 BİRLEŞİK KRALLIK’TA İSLAMİ SERMAYE PİYASALARI
BK’nın İslami sermaye piyasalarındaki rolünün tarihi, Londra Metal Borsasının murabaha
ilkesine dayalı olarak Şer’i uyumlu gecelik mevduat imkânları sağlamaya başladığı 1980’lere
dayanmaktadır. Diğer Müslüman çoğunluklu ülkeler son yıllarda sukuk pazarlarına hâkimken,
daha önceki büyük ölçekli ihraçların bazıları 2005 yılında Sanctuary Binası için sukuk ihraç
edilmesiyle başlamıştır. Batı yarım küreden ihraç edilen bu ilk kurumsal sukuk, Asya ve Orta
Doğu’daki İslam ülkeleri dışında sukukun kabul görmesinin bir simgesi haline gelmiştir. 2010
yılında Uluslararası International Innovative Technologies (IIT) Ltd tarafından başka bir kurumsal
sukuk ihracı gerçekleştirilmiştir. Sukuku sermaye piyasalarında önemli bir oyuncu olarak kabul
eden Britanya hükümeti, geleneksel borçlanma araçlarına benzer ekonomik özelliklere sahip
olacak şekilde yapılandırılmış alternatif finansal yatırım tahvilleri veya sukuka ilişkin mevzuat
çerçevesine dair bir istişare gerçekleştirmiştir. İstişarenin ardından hükümet, kurumsal sukukun
düzenlenmesine yönelik olarak bu tür yatırımların yasal maliyetlerini azaltan ve ihracına yönelik
gereksiz engelleri ortadan kaldıran tedbirler almıştır.
BK Hükümeti, Londra’nın ana akım İslami finans sektörüne girmesi ve İslami finansın küresel
merkezi haline getirilmesine yönelik tedbirlerin tasarlanması amacıyla bir İslami Finans Çalışma
Kolu kurmasıyla Mart 2013’te çalışmalarının kapsamını daha da genişletmiştir. BK’nın Şer’i uyumlu
sermaye piyasaları, hukuk uzmanlarından oluşan güçlü bir sektör tarafından desteklenmekte
olup, küresel olarak faaliyet gösteren ancak merkezi Londra’da bulunan yaklaşık yirmi beş
hukuk firması, sukuk yapılandırılmasında uzmanlık hizmetleri sunmaktadır. Vergi, borsaya kote
olma, alım-satım, mevzuat, uyumluluk, yönetim, operasyonlar ve bilgi teknolojilerine yönelik
danışmanlık konularında da özel uzmanlık hizmetleri sunulmaktadır.
İşin yenilik tarafında da BK ön planda yer almaktadır. 2015 yılında, BK Hükümeti ve BK İhracat
Finansman Kurumu, Londra’nın Şer’i uyumlu borçlanma aracına ilişkin küresel pazarda artan
rolünün bir işareti olarak ilk küresel sukuk ihracına, ihraç edilen sukukun tamamen satılacağını
garanti eden kurumlar olarak katılım sağlamıştır. Ayrıca, 2015 yılında BK’nın İhracat Kredisi
Kuruluşu (ECA), Airbus A 380’lerin satın alınması amacıyla Dubai’nin Emirates Havayolları
tarafından ihraç edilen Sukuk için 617 milyon sterlin (936,95 milyon ABD doları) değerinde
teminat sağlamıştır. Bu, bir ihracat kredisi kuruluşunun desteğiyle ve tüm borçlanma araçları içinde
en büyük arz miktarıyla küresel pazarda gerçekleştirilen ilk sukuk ihracı olmuştur. Bu yenilikçi
düzenleme, uçakların satışına ön finansman sağlanmasında zemin hazırlamış ve sonrasında diğer
sukuk yapıları tarafından da kopyalanmıştır.
İlk Şer’i uyumlu teslim öncesi ödemeli (TÖÖ) helikopter finansmanı anlaşmasının en önemli
özelliği, Londra ve Orta Doğu Bankasının (BLME) İslami finansman tarafı olarak oynadığı rol
olmuştur. Bu anlaşma, LCI Helicopters şirketinin, İslami bir finans yapısı kapsamında dünyanın ilk
teminatlı TÖÖ helikopter finansmanını tamamlamasına imkân tanıma olasılığını ortaya çıkarmıştır.
Yenilikçi çok yıllık finansman anlaşması, yaklaşık 250 milyon dolarlık Airbus helikopter varlıklarını
kapsamaktadır.
Londra Borsası
Londra Borsası, sukuk ihracında önemli bir küresel merkezdir. 2017 yılı Mart ayı itibarıyla, Londra
Borsasında altmış beş sukuk ihracıyla 48 milyar ABD doları değerinde fon toplanmıştır. Borsa
çeşitlendirilmiş olup şu anda piyasaya iki seçenek sunmaktadır: Ana Piyasa veya Profesyonel
Menkul Kıymetler Piyasası. Ana Piyasa, Borsanın yerleşik şirketler için en önemli uluslararası
piyasasıdır ve derin sermaye havuzlarına erişim ve piyasaya yüksek profilli bir lansman imkânı