İslami Finansal Araçların Çeşitlendirilmesi
174
Şekil 24: Batı Pazarlarındaki İslami Bankaların Sayısı
0
5
10
15
20
25
BK ABD Avustralya İsviçre Fransa
20
Üzeri
10
4 5
3
Kaynak: The City UK
Tam teşekküllü beş İslami bankadan, sadece bir tanesi (2002 yılında kurulan ve eski adıyla
Britanya İslam Bankası olarak bilinen Al Rayan Bank PLC) perakende bankasıdır. Diğer bankalar
daha çok yatırım bankacılığına ve yüksek net değerli müşterilere odaklanmışlardır. Kalan dört
tam teşekküllü İslami banka (Avrupa İslami Yatırım Bankası (EIIB), Londra ve Orta Doğu Bankası
(BLME), QIB (UK) ve Gatehouse Bank) temel olarak şunlara dayanan bir iş modeline sahip yatırım
bankalardır:
• Özel bankacılık veya varlık yönetimi gibi ücrete dayalı hizmetler,
• Öz kaynaklı ticaret,
• Büyükmüşterilere finansman sağlanması ve sağlanan finansmanın çoğunun diğer bankalara
veya piyasada satılması (sukuk gibi pazarlanabilir menkul kıymetler olarak oluşturulmuşsa)
ve bir kısmının bilançoda tutulması.
BK’daki diğer İslami bankaların dördü de yatırım bankalarıdır. Londra’da kurulmuş olsalar da,
faaliyet alanları İngiltere ile sınırlı değildir; bunun yerine uluslararası düzeyde faaliyet göstermeyi
amaçlamaktadırlar. Yapısal olarak bu bankalar iki gruba ayrılabilir.
EIIB ve BLME’nin tek bir hâkim ortağı bulunmamaktadır. Ayrıca nispeten büyük miktarda hissedar
fonuna sahiptirler. Bu, onlara, finansman sağlarken veya öz kaynaklı ticaret (proprietary trading)
ve öz kaynak yatırımı yaparken bilançolarını kullanmak amacıyla çok daha büyük bir kapasite
(diğer ikisine kıyasla) sağlar.
QIB (UK) plc, yakın bir zamana kadar European Finance House Ltd adıyla biliniyordu ancak
başından biri Katar İslam Bankasının (Qatar Islamic Bank) bir bağlı ortaklığıdır. Hem QIB hem de
GB bağlı ortaklıklardır ve nispeten az miktarda hissedar fonuna sahiplerdir. Buna göre, iş modelleri
ağırlıklı olarak ücrete bazlı faaliyetlere dayanmaktadır ve nispeten az miktarda öz kaynaklı ticaret
yapılmaktadır. Müşteri finansmanı sağlandığında fiili olarak sağlanan tüm finansmanın satılması
gerekecektir, çünkü bankanın kendi bilançosu nispeten küçüktür.
Birleşik Krallık’taki Lider İslami Bankaların Profilleri
Al Rayan Bank PLC (eski adıyla Islamic Bank of Britain), herhangi bir inanca sahip müşterilere Şer’i
uyumlu finansal hizmet ürünleri sunmak adına 2004 yılında ticari bir banka olarak kurulmuştur.
Bankanın Londra, Birmingham, Manchester ve Leicester’da şubeleri ve Blackburn, Luton, Tooting,
Wembley, Ilford, Bradford ve Glasgow’da acenteleri bulunmaktadır. Tamamen İslami ilkelere göre
faaliyet gösterdiği iddia edilen ilk İngiliz bankasıdır. Banka, tüm inançlardan insanlara açıktır ve
geleneksel bankalara etik bir alternatif arayan gayrimüslimler arasında da daha popüler bir hale
gelmektedir. Banka, beşli değer sistemi olan Şer’i uyumluluk, toplum odaklılık, güvenlilik, iyi
değer ve öncülük özellikleriyle gurur duymaktadır. 2017 itibarıyla Al Rayan Bank 77 bin müşteriye
hizmet vermiştir.