İslami Finansal Araçların Çeşitlendirilmesi
183
4 POLİTİKA TAVSİYELERİ
4.1 İSLAMİ BANKACILIK
İslami Bankacılık, yaklaşık 2 trilyon dolar değerinde varlıklarıyla yaklaşık elli Müslüman ve
gayrimüslim ülkede faaliyet göstermesiyle yıllar içinde İslami finans sektörünün baskın unsuru
olmuştur. Geleneksel risk transferi ve risk kaydırma araçlarından daha çok risk paylaşım aracına
yönelik bir gelişme kaydedilmesiyle bu, İslami bankaların daha fazla risk paylaşımına odaklanarak
daha fazla finansal tabana yayılmayı teşvik etmesi açısından doğru zamandır. Tarafsız olarak
bakıldığında İslam, adalet ve eşitliğe ve refahın paylaşılmasına dayalı olduğu için bu, mikro, küçük
ve orta boy işletmeler (MKOBİ) sektörüne erişimin genişletilmesiyle başarılabilir.
İslami bankacılık yapısı, geleneksel bankacılık yapılanmasından farklıdır: İslami bankacılıkta daha
çok bankacılık ve varlık yönetimi hizmetleri sunan bir aracı kurum olmaya odaklanılmaktadır.
Uygulamakta olduğumuz mevcut İslami bankacılık modeli geleneksel bankacılığın bir kopyası
olduğundan, İslami bankacılık sektörünün büyümesini kısıtlamaktadır. İslami bankacılığın karşı
karşıya olduğu ve politika yapıcılar tarafından ele alınması gereken zorluklardan bazıları ağırlıklı
olarak yapısal hususlardan kaynaklanmaktadır. Bu yapısal sorunlar, artan sosyal sermaye ihtiyacı
için borca dayalı araçların ön plana çıkmasından, öz sermaye ve risk paylaşımına dayalı finansman
arzularından ve kolaylaştırıcı bir düzenleyici çerçeve oluşturmakta yaşanan zorluklardan
kaynaklanmaktadır. Politikaları oluşturanlar açısından bakılırsa, refahın karşılıklı olarak paylaşılması
amacına uygun hale getirilmiş aşağıdaki tedbirlere odaklanılmalıdır.
Refahın paylaşılmasına katkıda bulunmak amacıyla aşağıdaki eylemlerin gerçekleştirilmesi
gerekmektedir.
• Tutarlı düzenlemeleri destekleyerek kolaylaştırıcı bir düzenleyici ortam oluşturulması ve risk
paylaşımını teşvik etmeye yönelik standartlar geliştirilmesi.
• Geleneksel risk transferi ürünlerinin kopyalanmasına odaklanmak yerine risk paylaşımına
dayalı ürün ve hizmetlerin geliştirilmesi ve hayata geçirilmesi.
• Farklı yargı alanları arasında Şer’i yönetişim standartlarının ve politikalarının
uyumlulaştırılmasına yönelik adımlar atılması.
• İslami finansın toplumun düşük gelirli tabakalarına ulaşacak şekilde yaygınlaştırılması.
• İslami finans konusunda beşerî sermayenin geliştirilmesi ve eğitilmesi.
Bu politika tavsiyeleri, aşağıdaki tabloda atılması gereken adımlar ve bunlardan sorumlu uygulayıcı
kurum detayları ile birlikte verilmektedir.
Tablo 80. İslami Bankacılığın Geliştirilmesine İlişkin Politika Tavsiyeleri
Tavsiye Spesifik Adımlar Uygulayıcı Kurum
Düzenleyici
Standardizasyon
Fırsat ve imkânlar sağlayan düzenleyici ortam ve
kanunlar.
Pazarlar arasında kanunların standardize edilmesi ve
uyumlulaştırılması,
Sınır ötesi İslami finansal işlemler ve bankacılık
faaliyetlerinin kolaylaştırılması
İİT üyesi ülkelerin Merkez
Bankaları,
Uluslararası İFK’lar