İslami Finansal Araçların Çeşitlendirilmesi
170
baskı yaratmaktadır. Basel III’e uyma zorunluluğu, İslami bankaları geleneksel bankalara kıyasla
dezavantajlı bir konuma sokmaktadır193.
Bahreyn’de İslami finans sektörünün büyümesi, kısmen İslami finansal ürünlerdeki ayrışma
nedeniyle kısıtlanmaktadır. Ayrıca, perakende kredi ürünlerinin sunulmasına devam etmek
amacıyla İslami finans sektörünün perakende piyasasında daha büyük bir paya sahip olması
gerekmektedir. Bahreyn’de İslami finansın daha da geliştirilmesi için piyasada daha fazla kalifiye
elemanın olması kritik öneme sahiptir 194.
3.9.6 POLİTİKA TAVSİYELERİ
Yukarıdaki tartışma ışığında, Bahreyn’in İslami finansal sisteminin güçlendirilmesi ve artan
rekâbetin söz konusu olduğu bir ortamda çeşitlendirmenin teşvik edilmesi amacıyla bir dizi tavsiye
sunulmaktadır.
• İslami perakende bankalarının düşük kârlılık sorununu ele almak amacıyla dokümantasyon
ve hukuki maliyetler de dâhil olmak üzere işletme maliyetlerinin kontrol edilmesine ve yeni
yatırım seçeneklerinin oluşturulmasına özen gösterilmelidir. Bu bağlamda blok zincirinin
potansiyelinden bahsedilmesi gerekir. Blok Zinciri destekli çözümlerin, bankaların maliyet
tabanının önemli bileşenlerini ortadan kaldırarak yüzde 30, 40 ve hatta 50’ye kadar anlamlı
düzeylerde tasarruf sağlaması beklenmektedir.
• İslami perakende bankalarında takipteki kredilerin yüksek oranı göz önüne alındığında,
politikalar, bankaların finansman portföylerinin kredi riskinin kontrol edilmesine ve bu
bağlamda daha sofistike kredi puanlama ve risk yönetimi modellerinin benimsenmesine
yönelik olmalıdır. Finansal teknolojideki ilerlemeler, bankaların sosyal medya, telefon
kayıtları, uydu verileri ve psikometrik analiz gibi geleneksel olmayan veriler ve analizlere
dayanarak, şu ana kadar yapamadıkları riski değerlendirmelerini yapmalarını mümkün
kılmaktadır.
• Sektörel yoğunlaşma riskini azaltmada düzenleyici kurumlar, piyasa çalışmaları ve sektörün
en iyi uygulamalarından faydalanarak sektör sınır değerlerini uygulamaya koyabilir.
Değişen ekonomik ve iş koşullarını dikkate almak amacıyla sınır değerler düzenli olarak
gözden geçirilmeli ve değerlendirilmelidir. Yoğunlaşma aşırı derecede riskli hale gelmeden
önce düzenleyici kurumlara raporlamayı zorunlu kılmak için, azami sınır değerlerin altında
ihtiyati eşik değerleri de uygulamaya konulmalıdır.
• Yoğunlaşma, çeşitliliğin olmayışının bir yansıması olabileceğinden, portföyün inşaat sektörü
riskine aşırı maruz kalmasını azaltmak ve İslami bankaların odak noktasını gayrimenkulden
KOBİ’ler gibi yeni varlık sınıflarına ve pazarlara kaydırmak için çeşitlendirme stratejisi
kullanılabilir. Takipteki kredi oranının azaltılmasına ek olarak, finansal teknolojideki
ilerlemeler ve yenilikçi risk değerlendirme modelleri de burada etkili olabilir.
• Petrol fiyatlarında devam eden belirsizlikler ve tekrarlayan düşüşler karşısında, sukuk
ihraççılarının ve yatırımcılarının tabanının genişletilmesi, İslami sermaye piyasasını
derinleştirmek ve hidrokarbon bağımlılığını azaltmak için gereken araçları sağlayabilir.
Umman’ın ilk perakende sukuk ihracı bu konuda bir örnek teşkil etmektedir. Ayrıca İslami
sermaye piyasalarında sermayenin sukukun ötesinde harekete geçirilmesinde yeniliğe
ihtiyaç vardır.
193 Bahreyn Merkez Bankası, İnceleme, erişim tarihi: 13 Mart 2017, bkz.
194 Dilmun Times İnternet sitesi. ”Islamic finance sector facing key challenges”, erişim tarihi: 25 Mart 2017, bkz. http://www.