İslami Finansal Araçların Çeşitlendirilmesi
134
yerine teşvik edeceğine ve bunun da sektörün büyümesinde gerçekten sağlıklı bir yol olduğuna
inanılmaktadır. CBO, Şer’i uyumlu olarak likidite yönetimi amacına hizmet edebilecek finansal
araçların tasarlanmasında kapsamlı araştırmalar yapmakla ve bunun yol ve yöntemlerini
oluşturmakla görevli bir çalışma kolu oluşturmayı planlamaktadır. Ayrıca, Merkez Bankası ve
Sermaye Piyasası Kurumu (CMA) aynı zamanda sektördeki likidite sorunlarının ele alınmasında
daha fazla destek almak amacıyla IILM ve diğer benzer kurumlarla birlikte çalışmaktadır. Ancak,
yasak katı bir şekilde uygulanmaktadır ve sadece acil durumlarda üç aydan fazla olmayan sürede
bir defaya mahsus olmak üzere muafiyet sağlamaktadır (Shaukat, 2014). Şu anda izin verilen
bankalar arası işlemler arasında, her biri yaygın İslami finans yapıları olan mudârebe, müşâreke ve
vekâlet yatırımları yer almaktadır.
Bu durum, Umman’da uygulamada olan tüm İslami bankacılık ürünlerini tartışmaya açmaktadır.
Umman’ın İslami Bankacılık Kuruluşlarının Sundukları Ürünler
Şu anda İBK’lar hedef müşteri tabanına tüm temel ürün ve hizmetleri sunmaktadır. Finansman
tarafında ise, ürünleri yapılandırmada çoğunluklaMurabaha, İcare veAzalanMüşareke sözleşmeleri
kullanılmaktadır. Mudârebe ve Vekâlet sözleşmeleri genellikle mevduat ürünlerini yapılandırmada
tercih edilmektedir. İBK’ların, yatırım hesabı sahiplerinden Sınırsız Yatırım Hesapları (SYH) alma
konusunda övgüye değer bir büyüme elde etmesi dikkat çekicidir. Sınırsız Yatırım Hesabı şöyle
tanımlanabilir:
“Sınırsız Yatırım Hesapları, yatırım hesabı sahiplerinin (fon sağlayıcıları) fonlarının ne zaman,
nerede ve nasıl kullanılabileceğine ilişkin herhangi bir şart koşmadığı hesap türleridir. SYH, Şer’i
kurallar ışığında Şer’i uyumlu finansman ve yatırım seçeneklerine yatırım yapılması için İBK’ların
emrinde bulunan ihtiyari fonlardır. Normalde SYH mevduatlarını kabul etmede Mudârebe ve
Vekâlet sözleşmeleri kullanılır.”
Toplam bankacılık sistemi mevduatlarının oranı bakımından SYH mevduatları Aralık 2013 ve Eylül
2015’te sırasıyla yüzde 1,1 ve yüzde 7,3 orana sahiptir.
Diğer KİK merkezlerine benzer şekilde Umman, dünyaya açılma eğilimi gösteren ekonomik,
demografik ve belirli ekonomik yapılarıyla İslami finans sektörüne en son katılan ülke olarak,
yukarıdaki İslami bankacılık ürünlerinin karışımının seçiminde kendine yeter bir konumdadır.
Bu, dünya çapında yaygın şekilde tercih edilen perakende bankacılık odaklı İslami bankacılık
modelinin izlenmesi ile ilgilidir.
İslami Bankacılık Ürünlerine Genel Bakış
Umman’da İslami bankacılık ve finans kurumlarının müşteri gereksinimlerini karşılamada
kullandığı ürünlerin bir özeti aşağıda verilmektedir.
Tablo 58. Umman’ın İslami Bankacılık Ürünlerine Genel Bakış
Pasif Taraf Ürünleri
Müşteri gereksinimleri İslami bankacılık ürünü/çözümü
Kâr getiren tasarruf gereksinimleri Mudârebeye dayalı tasarruf hesabı
Şahıslara yönelik işlemlere ilişkin bankacılık
gereksinimleri
Karza dayalı cari hesap
İşletmelere yönelik işlemlere ilişkin bankacılık
gereksinimleri
Karza dayalı ticari cari hesap