İslami Finansal Araçların Çeşitlendirilmesi
138
performansına ilişkin mevcut tahminlere göre iyimser bir gelecek tablosu çizilmektedir. Takaful
Oman’ın Eylül 2016’da sona eren dokuzuncu aya kadar olan net kârı, önceki yılın aynı dönemine
göre yüzde 93 artışla 2,13 milyon OMR (5,54 milyon USD) olmuştur. Al Madina Takaful için de
benzer bir trend söz konusudur. Takaful Oman kadar iyi olmasa da toplam kâr, bir önceki yılın
aynı dönemine göre yüzde 31 artarak 1 milyon OMR (2,6 milyon USD) olarak gerçekleşmiştir 100.
3.7.5 POLİTİKA TAVSİYELERİ
Ekonomik çeşitlilik, sürdürülebilir kalkınma ve finansal tabana yayılma hedefleriyle, bu amaçları
yerine getirmek için gerekli araçların sağlanmasına yönelik en uygun yol, çeşitli ve esnek bir
finansal ortamın sağlanması olacaktır. Umman’da İslami finansın benimsenmesi ve uygulanması
bu amaca hizmet etmekte olup Müslüman dünyasındaki tecrübelerden elde edilen derslerden
istifade etmek noktasında iyi olacaktır. Sektöre yeni giren bu ülke, ihtiyatlı, yavaş ve iyi planlanmış,
kademe esaslı bir tasarımla uygulanan güçlü bir risk paylaşım altyapısını kurma potansiyeline
sahiptir. Shaukat ve Alhabshi’nin (2015) önerdiği gibi, son otuz yılda, İslami bir sistem yaratmada
ribaya dayalı olmayan sözleşmelerin yapılması kuralının uygulanmasına ilişkin olarak önemli
adımlar atılmıştır. Kuran-ı Kerim’deki 2. surenin 275. ayetinde belirtilen kuralın risk paylaşımı ile
ilgili kısmına ilişkin olarak daha fazla çalışmanın yapılması gerekmektedir. Bu potansiyel geçiş,
İslami finansın, ayetin yalnızca riba alınmaması ile ilgili kısmına odaklanan 1.0 sürümünden
finansta risk paylaşımının (İslami finansın özü) uygulanması için tasarlanan 2.0 sürümüne geçişi
olarak adlandırılmaktadır.
Bu ayet, İFK’ların uygulamalarını risk paylaşım esaslı hale getirmesini buyurmaktadır. Bu, İslami
bankaların risk paylaşım esaslı olarak faaliyet göstermesiyle başlayabilir. Bu bankalar, İslami finans
ideolojisini çağdaş finansal yeniliklerin yanı sıra fırsat maliyetini yansıtacak gerçekten piyasa esaslı
finansal kaynak tahsisi ile birleştirebilir. Bu mekanizma, çeşitli ilgili çalışmalarda açıklanmıştır101.
Bir İslami bankanın bilançosu, kısa, orta ve uzun vadeli olarak menkul kıymetleştirilir, piyasada
satılır ve tezgâh üstü piyasalarda ve ikincil piyasada alım-satımı yapılır. Bu menkul kıymetler,
finansal tabana yayılma ve alt ekonomik sınıflarla varlık inşası amacına hizmet etmek üzere,
herkes tarafından satın alınabilecek şekilde düşük fiyatla satışa çıkarılır. Bu şekilde tüm vatandaşlar
ekonominin refahını paylaşma fırsatını elde eder. Bu, Umman’dan çıkan ‘Yenilikçi İslami Finansal
Teknoloji Yeni Çağ Modeli’ olarak gerçekleştirilebilir. Bu model, perakende bankacılığa daha
az ve finansal tabana yayılmaya, girişimciliğe ve 2020 vizyonu kapsamında ekonomik çeşitliliğe
daha çok odaklanmıştır 102. Son zamanlarda finansal yenilik ve küreselleşmenin etkisi, dünyada
daha önce görülmemiş bir hızla yayılmakta ve finansal ve ekonomik davranışların dokusunu
değiştirmektedir. Otomasyon ve mekanizasyon, hedeflenen amaçları yerine getirmeye yönelik
geleneksel finansal araçları hâlihazırda sekteye uğratmıştır. Bu, yalnızca kullanıcı esnekliğini
artırmamış, aynı zamanda işlem maliyetlerini de azaltmıştır. Sonuç olarak geleneksel ‘her zamanki
olağan yaklaşımları’ sonlandıran esneklikler, ‘Yeni çağın yenilikçi/otomasyonlu finansal düzeni’
olarak adlandırılabilir. Dünya Bankası (2015/16) otomasyonun, örneğin Hindistan’da yüzde 69,
Çin’de yüzde 77 ve Etiyopya’da yüzde 85 düzeyinde olmak üzere insanların çalıştıkları işleri tehdit
ettiğini tahmin etmektedir.
100 Bkz. Takaful Madina ve Oman Takaful’un yıllık raporları (2016).
101 Bkz. örneğin Shaukat ve diğerleri (2014/15); Shaukat, M (2015, 2016 & 2017a, c) Shaukat ve Alahbshi (2015) ve Shaukat
ve Mirakhor (2016, 2017).
102 2020 vizyonu, Umman’ın GSYH içindeki petrol sektörü payını yaklaşık yüzde 45’ten 2020’ye kadar yüzde 9’a indirecek
ekonomik çeşitlendirmeyle azalan petrol kaynaklarına olan bağımlılığın azaltılmasını amaçlayandokuzuncu 5 yıllık
ekonomik planda açıklanmaktadır.