İslami Finansal Araçların Çeşitlendirilmesi
136
Bu endeks şu anda piyasa değeri yaklaşık 30 milyar dolar (72 milyar dolar GSYH) olan otuz bir
hisseden oluşmaktadır (Shaukat, 2015).
Sermaye Piyasası Kurumu (CMA), Umman’da Muskat Menkul Kıymetler Piyasası adı verilen
ikincil borsa piyasasını düzenleyen kurumdur. 59/2014 sayılı Kraliyet Kararnamesi, İslami
finansman biçimlerinin kullanımına zemin hazırlamada Umman’ın Sermaye Piyasası Kanununda
(59/2014 sayılı Kraliyet Kararnamesi) değişiklik yapmıştır. Sukukun Umman’da resmi olarak
ticarete konu menkul kıymetler olarak tanındığı ve sukuk ihracına ilişkin şartların belirlenmesi
ve sukuk ihracına yönelik teşviklerin sağlanmasında CMA’ya yetki verilen ilk kanundur. 2016
yılının Nisan ayında CMA, sukuk ihracına ilişkin özel amaçlı şirket olarak bir tröst yapısı ve limited
şirketinin oluşturulmasının öngörüldüğü bir değişiklikle sukuk çerçevesini daha da güçlendirmeyi
amaçlamıştır. Yeni kurallar, ihraççı açısından isteğe bağlı bir derecelendirme yaptırma konusunu
rafa kaldırmış ve sukuk miktarını, bazılarının beklediği gibi, ihraççının sermayesinin belirli bir
yüzdesiyle sınırlamamıştır. Revize edilen düzenlemenin amacı, sukuk ihraçlarına daha fazla
şeffaflık getirerek ilgili tüm tarafların çıkarlarını korumaktır. Bu, ülkedeki kurumsal sukuk
ihraçlarına ilişkin hedefleri kamçılamakla kalmamış, aynı zamanda Sultanlığın 2015’te ilk kez 250
milyon OMR değerinde icare sukuku ihraç etmesine yardımcı olmuştur ve ikinci devlet sukuku
ihracına ilişkin planlara destek sağlamaktadır. Yeni ihraç edilen sukuk neredeyse iki kat fazla talep
görmüştür. Şu an itibarıyla sukuk, Umman gibi yeni ve tamamen kapalı bir piyasada ana ürün
olarak sunulmaktadır98.
3.7.4 UMMAN’DA TEKÂFÜL
CMA, İslami sermaye piyasası girişimlerini ve sukuku düzenlemekle görevli ana kurum olsa
da, aynı zamanda tekâfül işletmelerini lisanslandırma, kontrol etme ve denetleme konusunda
geniş yetkilere sahiptir. Umman’ın Tekâfül Sigortacılığı Kanunu, 6 Mart 2016’da 11/2016 sayılı
Kraliyet Kararnamesi ile onaylanmıştır. Yeni kanun, bir tekâfül işletmesinin gözetim ve raporlama
gereksinimleri, ürün standartları ve likidite seviyeleri de dâhil olmak üzere tüm unsurlarını
düzenlemektedir. Kanuna göre tekâfül sigortacılarının en az 10 milyon OMR sermaye ile Muskat
Menkul Kıymetler Piyasası’nda (MSM) halka açık bir şekilde kote olması gerekmektedir. Kanun,
AAOIFI kılavuz ilkelerine dayanmaktadır ve Şer’i uyumlu sigortacılık sektörünün tüm yönlerini
kapsayan sağlam ve kapsamlı bir çerçeve sunmaktadır. Sermaye Piyasası Kurumuna (CMA) göre,
Umman’daki tekâfül sigortası primleri, 39 milyon OMR (101 milyon USD) seviyesindedir ve bu,
2015’teki tüm sigortacılık sektöründe yüzde 8,7’lik bir pazar payına denk gelmektedir99.
Tekafül Kanunu ayrıca, CMA’ya tekâfül sigortacılığının işleyişini denetleme yetkisi vermekte ve
geleneksel sigortacıların İslami sigorta pencereleri kurmasını engellemektedir (İslami bankacılık
sektöründeki, İslami olmayan bankaların İslami ‘pencerelere’ sahip olmalarına ve onları
işletmelerine izin veren düzenlemelerin aksine). Bu sermaye merkezli ve piyasa düzenleyici
hükümlerin amacı Umman’ın, diğer KİK pazarlarında olduğu gibi, yerleşik ve agresif bir şekilde
rekabetçi geleneksel sigortacılık sektörünün getirdiği güçlüklerle karşı karşıya olan tekâfül sektörü
için eşit şartlar oluşturulmasını sağlamaktır.
CMA, piyasanın doymuş olduğu görüşündeyse, herhangi bir zamanda yeni lisansların verilmesini
askıya alma yetkisine sahiptir ve herhangi bir zamanda herhangi bir koşulun ihlal edilmesi
sebebiyle verdiği lisansı geri çekebilir. Düzenleyici kurum, belirli durumlarda idari soruşturmalar
98 Daha fazla bilgi için bkz. Shaukat, M (2017a, b) ve Shaukat, M (2017c), “Islamic Finance, FinTech and opportunity for
Oman”. yakında yayımlanacak, College of Banking and Financial Studies , Muskat, Umman.
99 Daha fazla bilgi için bkz. Insurance Market Review (Sigortacılık Piyasası Değerlendirmesi), 2015, Sermaye Piyasası Kurumu
(CMA), Umman.