İslami Finansal Araçların Çeşitlendirilmesi
165
sağlanan toplam finansmanın yüzde 38,9’unu oluşturmaktadırlar165. Genel olarak gayrimenkul/
inşaat riski Eylül 2016’da yüzde 29,4 olarak gerçekleşmiştir166.
Bireysel/Tüketici Finansmanı, yüzde 21,3 ile İslami toptan bankalardan en çok alınan finansman
türü olmuştur. Onu yüzde 19,2 ile imalat izlemektedir167. İslami toptan bankaların gayrimenkul/
inşaat riski, Eylül 2016’da yüzde 27,4 olarak gerçekleşmiştir168. Yoğunlaşma, bankaları zayıflıklara
açık hale getirmektedir ve benzer sebeplerle eş zamanlı olarak çeşitli müşteriler tarafından
borçların vadesinde ödenmemesi riskini artırmaktadır.
3.9.3 BAHREYN’DE İSLAMİ SERMAYE PİYASALARI
Finansal kiralama, krediler ve yatırım programları da dâhil olmak üzere hizmetlerin ve özel İslami
ürünlerin daha da geliştirilmesi sektörü zenginleştirmiştir.
İslami finansın desteklenmesine yönelik olarak Bahreyn’in öncü girişimleri, sınırları aşıp İslami
bankacılığa ek olarak İslami sermaye piyasaları ve tekâfül de dâhil olmak üzere İslami finansın
diğer segmentlerine uzanmaktadır. Bahreyn, İslam bankalarının likiditesini selem ve icare bazında
yönetmek için 2001 yılında ilk uluslararası devlet sukukunu çıkarmıştır. İhraç, son yıllarda KİK’in
İslami sermaye piyasasının büyümesini sağlayan önemli bir katalizör olmuştur. CBB, “düzenli
bir kısa vadeli ihraç programıyla birlikte orta ve uzun vadeli sukuk ihraç ederek devlet sukuku
pazarında etkin bir şekilde faaliyet göstermektedir” (Al Baker, 2015) 169.
Aynı yıl Bahreyn, sukuk ve diğer İslami finansal araçların ticaretinde uluslararası ikincil piyasayı
destekleyen IIFM’i kurmak amacıyla Endonezya, Sudan, Suudi Arabistan ve Malezya ile bir
anlaşma imzalamıştır 170.
İslami finansal ticarete ilişkin sigortacılık faaliyetleri gerçekleştirmek ve Şer’i uyumlu likidite
yönetimi sağlamak amacıyla 2002’de Likidite Yönetim Merkezi (LMC) kurulmuştur. LMC’nin
amacı, İslami bankalara Şer’i uyumlu kısa vadeli hazine araçlarına yönelik olarak ikincil bir piyasa
oluşturmaktır. LMC, Mayıs 2003’te ilk ticari faaliyetlerine başlamıştır. LMC, Bahreyn Finans Limanı
projesinde 150 milyon dolarlık ve Durrat Al-Bahrain projesi için 120 milyon dolarlık sukuk ihraç
edilmesine yardımcı olmuştur171.
Bahreyn ayrıca, kredi ve Şer’i kalite parametrelerine göre tekâfül ve İFK’ları derecelendiren İslami
Uluslararası Derecelendirme Ajansına (IIRA) ev sahipliği yapmaktadır. IIRA, daha fazla sukuk
ihracıyla İslami sermaye piyasalarının büyümesini kolaylaştırmak amacıyla 2005’te kurulmuştur.
Bahreyn’in gelişmekte olan ve sağlam İslami finansal sistemindeki diğer etkin paydaşlar arasında
Şer’i Değerlendirme Bürosu172, Thomson Reuters Küresel İslami Finans Merkezi ve Deloitte’in
İslami Finans Bilgi Merkezi yer almaktadır.
165 Bahreyn Merkez Bankası (2017b). Finansal İstikrar Raporu - Şubat 2017. Manama, Bahreyn. s.49.
166 Bahreyn Merkez Bankası (2017b). Finansal İstikrar Raporu - Şubat 2017. Manama, Bahreyn. s.49.
167 Bahreyn Merkez Bankası (2017b). Finansal İstikrar Raporu - Şubat 2017. Manama, Bahreyn. s.52.
168 Bahreyn Merkez Bankası (2017b). Finansal İstikrar Raporu - Şubat 2017. Manama, Bahreyn. s.53.
169 Al Baker, A. (2015) Building a Transparent and Robust Foundation to Facilitate Growth in the Islamic Investment Industry.
11. Yıllık Dünya İslami Fonları ve Finans Piyasaları Konferansındaki (2015) Açılış Konuşması. Manama, Bahreyn: 18
Mayıs 2015. Erişim adresi:
conferences_2015.htm
170
171 Redmoney. 2008. Bahreyn Raporu 2007. Kuala Lumpur, Malezya. Erişim adresi:
en/Islamic%20Finance%20news%20-%20Bahrain%20Report%202007.pdf, p. 4
172 Bahreyn Merkez Bankası, İslami Finans, erişim tarihi: 7 Mart 2017, bkz.
htm