İslami Finansal Araçların Çeşitlendirilmesi
164
Şer’i uyumlu finansman
imkânlarının yapılandırılması ve
icrası da dâhil olmak üzere İslami
finansa dair danışmanlık sunar
Murabaha Murabaha
Murabaha
Yatırım
Gulf Finance House Arcapita Investment Dar Bank
Mudârebe Murabaha Mudârebe
Müşâreke Murabaha
Murabaha Vekâlet
İcâre Muntahia Bittamleek
İstisna
Vekâlet
Kaynak: Yazar tarafından ilgili bankaların internet siteleri ve yıllık raporlarından derlenmiştir.
Ayrıca, Ekonomik Kalkınma Kurulu (EDB), küçük ve orta ölçekli işletmeleri desteklemek amacıyla
İslami bankacılık segmentinin büyümesini hızlandırmaya yönelik bir girişim gerçekleştirmiştir156.
Bahreyn’de KOBİ’leri ve girişimciliği desteklemekle görevli kurum olan Tamkeen, bir yenilikçi
şirket veya KOBİ için sunulan her türlü finansmanın yüzde 50’si için kefil olmakta ve söz konusu
ürünün Şer’i uyumluluğunu desteklemektedir.
CBB’nin en son Finansal İstikrar Raporu’na göre, İslami perakende bankaları için Sermaye Yeterlilik
Oranı (SYO) Eylül 2016’dayüzde17,1seviyesindegerçekleşmiştir157. Buoran, geleneksel bankalarda
yüzde 19,6 ve İslami toptan bankalarda yüzde 19,1’dir158. İslami perakende bankalarında, Eylül
2016 sonu itibarıyla, takipteki kredilerin oranı yüzde 12,1 düzeyinde gerçekleşmiştir. Bu oran,
geleneksel bankalardaki yüzde 4,7 ve İslami toptan bankalardaki yüzde 2,9 oranından çok daha
yüksektir159. İyileşme belirtileri gösterilmesine rağmen, İslami perakende bankacılığının takipteki
kredi oranı hâlâ yüksektir. En yüksek zarar inşaat sektöründe yüzde 29,4) kaydedilirken onu
imalat yüzde 26,1) ve ticari gayrimenkul finansmanı yüzde 20,2) izlemiştir 160.
İslami perakende bankaları için aktif kârlılığı Eylül 2016’da yüzde 0,2 düzeyinde gerçekleşmiştir 161.
Bu, aynı dönemde geleneksel perakende bankalarının ortalama oranı olan yüzde 1,1’den daha
düşüktür162. Bu fark, kısmen bankaların işletme giderleriyle açıklanabilir. Eylül 2016’da İslami
bankalar için işletme giderlerinin toplam gelire oranı yüzde 82,9 olarak gerçekleşirken geleneksel
bankalar için bu oran yüzde 47,5 olmuştur163.
Bahreyn’in İslami perakende ve toptan bankalarının niteliklerinden biri, yüksek aktif yoğunluğudur.
Eylül 2016’da en çok tercih edilen İslami perakende finansmanı türleri bireysel/tüketici finansmanı
yüzde 23,6) ve ticari gayrimenkul finansmanı yüzde 15,3) olmuştur164. Birlikte, Eylül 2016’da
156 Oxford Business Group (2015). Changing Times for Bahrain’s Takaful Industry. 20 Mart 2015. Erişim adresi: https://www.
spite-increasing
157 Bahreyn Merkez Bankası (2017b). Finansal İstikrar Raporu - Şubat 2017. Manama, Bahreyn. s.55.
158 Bahreyn Merkez Bankası (2017b). Finansal İstikrar Raporu - Şubat 2017. Manama, Bahreyn. s.4.
159 Bahreyn Merkez Bankası (2017b). Finansal İstikrar Raporu - Şubat 2017. Manama, Bahreyn. s.4.
160 Bahreyn Merkez Bankası (2017b). Finansal İstikrar Raporu - Şubat 2017. Manama, Bahreyn. s.47.
161 Bu, Eylül 2016’da İslami toptan bankaların elde ettiği aktif kârlılığı oranıyla aynıdır. Benzer şekilde, bu iki türden İslami
bankaların Eylül 2016’da öz kaynak kârlılığı yüzde 1,6 düzeyinde gerçekleşmiştir. Yerel geleneksel perakende bankalarının
öz kaynak kârlılığı ise yüzde 11,4 olmuştur.
162 Bahreyn Merkez Bankası (2017b). Finansal İstikrar Raporu - Şubat 2017. Manama, Bahreyn. s.4.
163 Bahreyn Merkez Bankası (2017b). Finansal İstikrar Raporu - Şubat 2017. Manama, Bahreyn. ss. 50 ve 38.
164 Bahreyn Merkez Bankası (2017b). Finansal İstikrar Raporu - Şubat 2017. Manama, Bahreyn. s.49.