İslami Finansal Araçların Çeşitlendirilmesi
162
İslami bankaların perakende bankacılık şubeleri, bankanın yeni ve mevcut projelere sermaye
yatırarak kardan pay alma hakkını kazandığı müşâreke finansmanı sunmaktadır. Bu finansman
biçimi, varlıkların kalıcı veya geçici olarak belirli bir şekilde sahiplenilmesine katkıda bulunabilir147.
Murabaha, Bahreyn’in İslami bankacılık sektöründeki en baskın finansman sözleşmesidir. Eylül
2016 sonu itibarıyla, İslami perakende ve toptan finansmanda sırasıyla yüzde 64,2 ve yüzde
91,9’ paya sahiptir (CBB, 2017b, ss. 50 ve 53)148. Murabaha’ın kurumsal bankacılıkta yaygın
bir kullanım örneği ticari finansmandır. Ağırlıklı olarak tedarikçilerden banka havaleleri, nakit,
akreditif ve teminat mektupları şeklinde yapılan alımlarda kullanılmaktadır 149.
İcâre sözleşmesi, Bahreyn’deki İslami perakende bankalarının kullandığı ikinci en yaygın
finansman aracıdır. Eylül 2016 sonu itibarıyla bankaların finansman portföyünün yüzde 22,8’ini
oluşturmaktadır (CBB, 2017b, s. 49). İcâre, şirketlerin makine alımlarını finanse etmelerine olanak
tanır ve otomobil, konut ve diğer ekipmanların alımını da finanse edebilir. İcâre vadesi üç ile yedi
yıl arasında değişmektedir. Kiracı, icâre döneminin sonunda, kiralanan varlığı bir icâre müntehiye
bittemlik sözleşmesiyle satın alma hakkına sahip olabilir150.
Vekâlet, Bahreyn’de İslami bankacılık alanında, özellikle de mevduat sahiplerinin müvekkil
olarak, bankaların da feragat edilebilir bir ücret karşılığında tasarrufları mevduat sahiplerinin
adına yatırım faaliyetlerine yönlendiren, İslami perakende bankalarının vekil olarak hareket ettiği
mevduat kabul işlemlerinde151 yaygın bir şekilde kullanılmaktadır. Bahreyn’in İslami perakende
bankaları artık, CBB’nin fazla likiditeyi piyasadan çekmek amacıyla sunduğu vekâlete dayalı bir
likidite yönetim aracından yararlanabilmektedir.
İstisna, binaların yapımını finanse etmede kullanılmaktadır. İş ilerledikçe bedel peşin olarak veya
taksitler halinde ödenir152. Finansal İstikrar Raporuna (2017) göre, İslami perakende bankalarının
“Gayrimenkul/İnşaat” sektörü riskine maruz kalma oranı, Eylül 2016’daki finansman
portföylerinde yüzde 29,4 düzeyindedir.
Selem, bir malın satış işlemi anında tamamen nakit ödeme karşılığında gelecekte teslim edilmek
üzere satıldığı bir vadeli satış sözleşmesidir. Satıcı çoğunlukla finansman arayan taraftır. Selem
sözleşmesi, çiftçileri, sanayicileri, yüklenicileri ve tacirleri finanse etmede kullanılmaktadır153.
Aşağıdaki iki tabloda Bahreyn’in lider İslami bankaları tarafından sunulan İslami finans ürünleri ve
hizmetlerinin çeşitliliği gösterilmektedir.
account
147 Al Salam Bank İnternet sitesi, Müşareke, erişim tarihi: 9 Nisan 2017. Bkz.
html
148 Bahreyn Merkez Bankası (2017b). Finansal İstikrar Raporu - Şubat 2017. Manama, Bahreyn.
149 Ithmaar Bank İnternet sitesi, Murabaha, erişim tarihi: 5 Nisan 2017. Bkz.
150 Ithmaar Bank İnternet sitesi, İcare, erişim tarihi: 5 Nisan 2017. Bkz.
151 Al Salam Bank Bahrain İnternet sitesi, Vekalet mevduatları, erişim tarihi: 5 Nisan 2017. Bkz.
com/en/RETAIL-BANKING/wakala-deposits
152 Al Salam Bank Bahrain İnternet sitesi, Sözlük, erişim tarihi: 9 Nisan 2017. Bkz.
Glossary
153 Al Baraka Bank İnternet sitesi, İcare, erişim tarihi: 5 Nisan 2017. Bkz. Selem,
asp?action=article&id=48