İslami Finansal Araçların Çeşitlendirilmesi
161
değişikliklere yol açmıştır. İslami bankalar ile geleneksel ve İslami bankalar arasında birleşmeler
gerçekleştirilmiştir. Son zamanlardaki örnekler arasında Şubat 2014’te İslami perakende bankası
Al Salam Bank Bahrain’in geleneksel perakende bankası BMI Bank ile birleşmesi ve Aralık 2013’te
Elaf Bank, Capinvest ve Capital Management House’un Ibdar Bank’a katılması yer almaktadır.
Ortaya çıkan kurumlar ölçek ekonomisinden, daha fazla sermayeden ve iş ile ürün sunumlarını
genişletme ve derinleştirme imkânından yararlanmaktadır. Buna rağmen, Al Baraka Islamic Bank,
Khaleeji Commercial Bank, ABC Islamic Bank, Kuveyt Finance House ve Islamic Bank of Asia da
dâhil olmak üzere birçok kurum İslami bankacılık işlerini Bahreyn’de yürütmektedir 145.
Büyümenin itici güçleri arasında, müşteri ve yatırımcı güveni, şeffaf çerçeve, destekleyici kuruluşlar,
ürün ve hizmet yenilikleri ile vasıflı yerel işgücü yer almaktadır. Körfez savaşından sonra yükselen
petrol fiyatlarından kaynaklanan fazla likidite de büyümeye katkı sağlayan önemli bir faktördür.
Ayrıca CBB, geleneksel bankaların mevcut altyapıyı kullanarak İslami bankacılık işine girmesine
olanak sağlayıp İslami pencere konseptinde bir öncü olmuştur.
Yerel ve uluslararası düzeyde büyüyen sektörün ihtiyaçlarını karşılayıp İslami bankacılık ve finansın
kendine özgü raporlama ve muhasebe standartlarını oluşturmak amacıyla 1990 yılında AAOIFI
kurulmuştur. AAOIFI, Uluslararası Muhasebe Standartları Kurulu (IASB) gibi kurumlarla birlikte
çalışmıştır. Bahreyn, iç pazarı için standartlar uygulayan ilk ülke olmuştur. Sudan, Ürdün, Katar ve
diğer ülkeler de onu izlemiştir.
Bahreyn’de finansal hizmetler sektörünün gelişimini sağlayıp iyi eğitimli ve yüksek vasıflı İslami
finans uzmanları yetiştirmek amacıyla, İslami finans alanında eğitim çalışmaları gerçekleştirmek
üzere BMA tarafından Bahreyn Bankacılık ve Finans Enstitüsü (BIBF) kurulmuştur. Bahreyn Merkez
Bankası, İslami finans araştırmaları ve eğitim ve öğretim çalışmalarının finanse edilmesinde sektörle
işbirliği içinde bir vakıf (Vakıf Fonu) kurmuştur. Bu fon, 7,5 milyon ABD doları değerindedir ve
yirmi iki üye kuruluşa sahiptir.
Bahreyn’deki yetkililer, İslami finansa ilişkin düzenleme ve denetim ile tüm işlemlerin, ürünlerin
veya hizmetlerin Şer’i uygunluğunun önemini uzun zamandır kabul etmektedir. Bu nedenle, 2001
yılında Sağduyulu Bilgilendirme ve Düzenleme Çerçevesi (PIRI) biçiminde İslami bankalara özgü
düzenlemeleri geliştiren ve uygulamaya koyan ilk düzenleyici kurum olmuştur.
Ürün Geliştirme ve Ürün Çeşitliliği
Sektör uzmanlarına göre, genel olarak Bahreyn ve Körfez pazarlarında perakende ürün eksikliği
yoktur. Şer’i uyumlu hareket eden müşterilerinin perakende ihtiyaçlarının çoğu mudârebe,
müşâreke, murabaha, icâre, icâre müntehiye bittemlik, vekâlet, istisna, teverruk ve selem gibi
sayısız ürünle karşılanmaktadır.
Ithmar Bank gibi perakende İslami bankalar, mevduatları koruma yönetmeliği kapsamındaki
Mudârebe yatırım hesapları ve 2010 tarihli ve 34 sayılı Karara uygun olarak CBB tarafından
düzenlenen Sınırsız Yatırım Hesapları sunmaktadır. Hesap; bireysel, bireysel müşterek, şahıs şirketi,
kurumsal hesap veya başka herhangi bir tüzel kişilik hesabı olarak, Bahreyn dinarı veya ABD doları
cinsinden açılabilir. Bir hesap açmaya yönelik iki seçenek vardır: genel olarak sınırlandırılmamış
mudârebe ya da daha yüksek getiri oranları arayan yatırımcılara yönelik özel sınırlı mudârebe146.
145 Bahreyn Ekonomik Kalkına Kurulu (EDB), İslami finans, erişim tarihi: 2 Mayıs 2017,
investing/sectors/financial-services/Pages/Islamic-Finance--Banking.aspx#.WPsA0hKGPUo
146 Ithmaar Bank İnternet sitesi, Mudârebe hesabı, erişim tarihi: 5 Nisan 2017. Bkz.